Niet voor watjes: Baby's, huilen en hechting

Bij de geboorte van mijn eerste kind had ik het romantische idee dat baby's urenlang in bedjes lagen te slapen. Ik zou boeken schrijven, dagenlang lezen, een studie gaan volgen en vooral genieten van mijn kleine roze wolk.

Zure regen

Die wolk werd snel grijs en begon zure regen te druppelen. De eerste drie nachten van mijn zoons leven was ik wakker. De eerste drie jaar daarna zou ik ook niet veel meer slapen.
Hoe kan dat nou? Hoe kan een ogenschijnlijk gezond jongetje zo'n kabaal maken en waarom eigenlijk?

Alleen huilen? Mooi niet!

Natuurlijk kreeg ik advies. Dat gebeurde al in de kraamtijd. De lieve kraamverzorgster wikkelde mijn zoon in doeken en zei dat mijn brulaapje rust nodig had. Ze legde hem in een ander kamertje waar mijn monkey nog veel harder begon te gillen. Ik moest hem minder vaak aanleggen. Ik moest hem een speen geven. Ik moest volgens sommigen poedermelk in een fles geven, en hem eens flink laten huilen.

Als ik dan naar het gezichtje van mijn zoon keek dacht ik: jij huilt niet voor niets. Wat het is weet ik niet, maar ik laat jou hier niet alleen mee modderen. Dat heb ik dan ook niet gedaan. Als ik hem niet vasthield, dan hield mijn partner hem vast, of een ander lief mens. Maar alleen huilen? Dat leek me onmenselijk.

Als ik dan naar het gezichtje van mijn zoon keek dacht ik: jij huilt niet voor niets

Hechting

Wat de oorzaak is van excessief huilen, weten we eigenlijk niet. Wat we wel weten is dat het in Westerse landen aanmerkelijk vaker voorkomt dan in niet-Westerse landen. Er zijn wel vermoedens wat de oorzaak zou kunnen zijn. Zo dragen wij onze baby's veel minder dan ouders in jager/verzamelaarsculturen. Wij leggen onze kinderen meestal urenlang plat op hun rug te slapen en vaak ligt een baby dan in zijn eentje. Westerse baby's krijgen in verhouding al vroeg bestanddelen uit koemelk binnen - ook via de moedermelk, wat allergie of kramp kan veroorzaken. Wij hebben een druk en jachtig bestaan met weinig support van anderen om ons heen.

Die support is belangrijk. Opvoeden is een aangeleerde vaardigheid. De mens leert hoe hij moet opvoeden door in stamverband te leven en te zien hoe andere ouders dat doen. In stamverband leven wij allang niet meer en dragen en volledig op verzoek voeden is minder gebruikelijk geworden in onze huidige cultuur. Daardoor mist een baby de normale hoeveelheid huid-op-huidcontact en de ouder mist directe hulp bij het grootbrengen van een baby.

Dat brengt risico's met zich mee. Ongeveer één op de drie kinderen is onveilig gehecht. We weten dat sensitief/responsief ouderschap (aanvoelen wat een baby nodig heeft en daar adequaat op reageren) een belangrijke rol speelt. Als ouders gevoelig en empathisch reageren op hun baby, ontwikkelt het kind zich met vertrouwen in zichzelf en zijn omgeving. De goede relatie tussen ouder en kind vormt zo een blauwdruk voor alle andere relaties die het kind in zijn leven zal aangaan.

Verwennen

Toch wordt soms nog geadviseerd om een baby te laten uithuilen. Of om hem 's nachts niet bij je te nemen. Nachtvoedingen moeten snel afgewend worden en volgens sommigen kun je je baby niet verwennen maar wel gewennen. Het lijken adviezen uit de jaren '50 die niet goed aansluiten bij wat een baby van nature nodig heeft. Met als gevolg dat baby's minder gedragen en aangeraakt worden.

Om tegen dit soort adviezen in te gaan, moet je als ouder sterk in je schoenen staan. Je moet goedbedoelende tantes, kraamhulpen, schoonmoeders en artsen van je lijf weten te houden. We hebben toegang tot zo veel informatie maar dat maakt het alleen maar nog ingewikkelder om onze eigen koers te varen. Ons gevoel volgen klinkt leuk, maar wat is nog natuurlijk instinct en wat is aangeleerd? Dat gevoel dat ons vertelt dat baby's er zijn om geknuffeld en gekoesterd te worden? Of dat stemmetje dat zegt dat de baby van de buren wél doorslaapt doordat ze hem hebben laten huilen.

Kiezen voor nabijheid

Responsief ouderschap - direct reageren als je baby huilt - is dus niet voor doetjes. Onze maatschappij denkt heel verschillend over wat een kind echt nodig heeft. Het kan ook flink botsen met je eigen verwachtingen. Je baby dicht bij je in de buurt houden, en beseffen dat dát de geëigende plek is voor een baby, daar heb je moed voor nodig. Niet de box, niet de wipper, niet de speen, niet het prachtig ingerichte kamertje zullen je baby troost en warmte bieden. Wel jouw armen en jouw liefde.

Met mijn oudste zoon gaat het inmiddels heel erg goed. Hij slaapt als een tijger: veel en lang. Hij heeft ook een broertje. Die heeft vanaf dag één tegen mij aangeslapen en huilde weinig – ondanks flinke reflux. Misschien is het toeval, maar ik denk het eigenlijk niet. Kiezen voor nabijheid en intimiteit is niet voor watjes, zeker niet in een maatschappij van kiezen-op-elkaar en doe-maar-gewoon. Het is voor sterke zelfbewuste ouders die kinderen willen grootbrengen die vol vertrouwen –in zichzelf en in anderen– de toekomst tegemoet gaan.

Bronnen

Opvoeding tot onverschilligheid | NRC Handelsblad

Onveilige en veilige gehechtheid | Mens en samenleving
Leaving baby cry leads to brain damage | Guardian
Bonding, brain, intelligence and play (filmfragment)

LEES OOK:

Column: Sabeltandtijger

Hechting is van levensbelang

Column: Kinderen zijn allemaal anders

De logica van het dragen