Michaeleen Doucleff is een van onze favoriete auteurs bij Kiind. Ze schreef het fantastische Jagen, verzamelen, opvoeden, en nu Dopamine Kids.
Journalist Drees Koren interviewde haar. Ze dacht dat het zou gaan over het beperken van schermtijd. Dat ging het ook, maar uiteindelijk ging het over iets veel groters: wat hebben kinderen eigenlijk nodig om gelukkig te zijn?
‘Ouders hebben nieuwe kennis nodig, niet alleen over schermen, maar ook over hoe gewoontes ontstaan’
Drees: In je boek leg je uitgebreid uit hoe dopamine werkt. Wat begrijpen we daar vaak verkeerd aan?
Michaeleen: ‘Lange tijd dachten wetenschappers dat dopamine het stofje van plezier was. Inmiddels weten we dat dopamine vooral zorgt voor verlangen. Het geeft het gevoel: ik wil dit, ik moet dit hebben. Dat is op zichzelf niet slecht. Sterker nog: dopamine helpt ons leren, groeien en doorzetten. Het motiveert kinderen om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Het probleem ontstaat wanneer technologie en ultrabewerkt voedsel dat systeem kapen. Waarom zou je leren koekjes bakken als je een pak kunt opentrekken? Waarom zou je moeite doen om echte verbinding op te bouwen als je telefoon een snelle versie daarvan belooft?’
Dus dopamine is niet het probleem?
‘Nee, dopamine is fantastisch. Maar veel moderne producten stimuleren verlangen zonder echte vervulling te geven. Neem sociale media. Kinderen gaan op socials om zich verbonden te voelen. Maar die behoefte wordt vaak niet vervuld. Sterker nog: onderzoek laat zien dat veel kinderen zich juist eenzamer voelen.’
Dat geldt ook voor filmpjes?
‘Ja. Filmpjes kunnen het dopaminesysteem enorm activeren. Maar plezier en voldoening werken via een ander systeem. Plezier zorgt ervoor dat je op een gegeven moment denkt: ah, dit was fijn, ik heb genoeg gehad. Dopamine zegt juist: meer, meer, meer. Dat zie je bij veel schermactiviteiten. Kinderen blijven kijken, spelen of scrollen zonder ooit echt verzadigd te raken.’
De beloning hangt steeds net buiten bereik.
‘Precies. Nog één filmpje. Nog één level. Nog één post, en dan stop ik. Dat is tragisch, want uiteindelijk besteden kinderen veel tijd aan iets dat hun echte behoeften niet vervult. In die zin worden ze beroofd van hun geluk.’
Maar kinderen hebben toch vaak het gevoel dat ze ervan genieten?
‘Dat dacht ik ook. Tot ik kinderen ernaar begon te vragen. Een jongen van negen zei tegen mij: “Ik geniet er niet van, maar ik kan niet stoppen.” Dat vond ik indrukwekkend. Kinderen voelen vaak zelf al dat iets hen niet goed doet.’
Een veelgehoorde zorg is dat kinderen digitale vaardigheden missen als ze later met schermen beginnen.
‘Onderzoek ondersteunt dit vermoeden niet. Het internet is een té krachtig gereedschap. Je geeft een jong kind ook geen elektrische zaag met het idee dat het anders achterloopt. Als kinderen oud genoeg zijn, kunnen ze digitale vaardigheden snel leren. Daar hebben ze geen jarenlange blootstelling op jonge leeftijd voor nodig.’
Wat zeg je tegen ouders van tieners die al jaren met telefoons en sociale media leven?
‘Verrassend genoeg blijkt uit onderzoek dat veel tieners zelf hulp willen. Ze ervaren dat hun telefoon veel invloed op hen heeft, maar weten niet goed hoe ze ermee om moeten gaan. Ze willen niet dat alles wordt afgepakt. Ze willen begeleiding. Daarom vind ik het belangrijk om samen na te denken over vragen als: hoe wil je je tijd besteden? Wat vind je belangrijk? Wat wil je maken, leren of bereiken? Ouders kunnen jongeren helpen om hun eigen antwoorden serieus te nemen. En één advies geef ik vrijwel altijd: houd schermen uit de slaapkamer. Juist daar ontstaat veel problematisch gebruik, en slaap is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen.’
Wat wil je dat ouders vooral onthouden?
‘Dat de echte wereld uiteindelijk veel rijker is dan wat een scherm kan bieden. Kinderen weten dat vaak nog niet, omdat ze die ervaringen nog niet hebben opgedaan. Maar als we schermen en ultrabewerkt voedsel wat minder ruimte geven, ontstaat er ruimte voor avontuur, verbinding, creativiteit en echte voldoening. En dat is precies waar duurzaam geluk vandaan komt.’
Dit is een fragment uit het interview met Michaeleen Doucleff. Exclusief in de Kiindspeeltuin vind je het complete gesprek..
Gaat dat lezen, komt dat zien: probeer de Kiindspeeltuin 30 dagen vrijblijvend.
Interviewer Drees over het boek en het gesprek met Michaeleen:
“Dit boek is mijn nieuwe lievelings. Ik heb altijd al geroepen dat opvoeden heel veel makkelijker zou zijn als er geen schermpjes en snoep (Michaeleen maakt er meteen al het bewerkte voedsel van en ik volg haar redenering) zou zijn. Deze vrouw heeft alle antwoorden op al mijn vragen, en op een logische, geruststellende manier. Vind ik.
Ik was vooral onder de indruk van het idee dat wij in deze tijd simpelweg de tools niet hebben om onze kinderen te begeleiden bij het omgaan met deze totaal nieuwe fenomenen. Dat ouderwetse manieren (zoals: laat ze zich maar vervelen, daar worden ze automatisch creatief van) simpelweg niet werken bij schermpjes en bewerkt voedsel. Gelukkig kunnen we de regie weer terugpakken, door de mechanismen in onze hoofden en die van de kinderen te leren te begrijpen, en door de praktische tips die Michaeleen heeft.
Het interview was erg gezellig en interessant. Ik had nog uren met haar door kunnen praten.“
In Kiind magazine editie OER (niet meer op papier verkrijgbaar want helemaal uitverkocht!) vind je het verslag van ons eerste gesprek met Michaeleen, over haar in 31(!) talen vertaalde bestsellerboek Opvoeden jagen verzamelen.
Lees ook: Opvoeden als een jager-verzamelaar in moderne tijden
👉 Nog geen lid van Kiindspeeltuin? Probeer het 30 dagen vrijblijvend.
Je vindt er naast dit interview ook de digitale versies van alle 24 ooit verschenen Kiind magazines (waaronder dus editie OER), al onze ebooks en cursussen, alle (100+) expertsessies sinds 2020 (waaronder die met leukerds als Rodante van der Waal, Smartphonevrij Opgroeien-oprichter Danielle Batist, digitaal opvoeden-expert Marije Lagendijk en kinderdiëtist Rolinde De Meyer), honderden lieve mede-ouders en nog veel meer (alles, eigenlijk) van Kiind.
