Feminisme tot aan de wieg

De achternaam van je kind als stap richting gelijkwaardigheid. In dit artikel schijnt gastschrijver Inonge van Twillert haar licht erop.

Stel, je achternaam is Braaksma, of Klitsie, of Bil. En je wordt binnenkort voor het eerst moeder. Of, je hebt je vaders achternaam en je hebt een verstoorde band met hem. Goede redenen om te kiezen voor de achternaam van je partner, die hopelijk een mooie naam heeft. In de meeste andere gevallen zou je, ook als vrouw, je eigen naam door kunnen geven aan je kind. Dat kan al sinds 1998, toen die optie in de wet kwam. In dat jaar gebeurde dat bij 6% van de nieuw geborenen. Vijfentwintig jaar daarna is dat percentage gestegen tot 8%. Een eeuwenoude traditie blijkt moeilijk te doorbreken.

Toen ik met deze keuze worstelde hoorde ik veel argumenten om voor de achternaam van de vader te gaan. Bijvoorbeeld dat het een erkenning was dat het kind van mijn vriend was. Of, het is altijd zo geweest, waarom iets veranderen wat geen probleem is? Of, de stamboom klopt anders niet meer. Van vrouwen hoorde ik: ‘ Ik draag het kind al en heb daarmee een automatische band, bij de vader ontstaat die band makkelijker met zijn naam’. Of ze zeiden: ‘Ik hou van m’n man en ik gun het hem’.

Feminisme tot aan de wieg

Hadden deze mensen een punt? Hebben vaders van kinderen met de moeders achternaam een slechtere band met hun kinderen? Houden mannen niet van hun vrouw? Heb je de achternaam van je man nodig als bewijs dat je niet bent vreemd gegaan? Het antwoord op al deze vragen lijkt me nog steeds nee, al kan ik alleen voor mezelf spreken. De band tussen m’n man en onze kinderen is in ieder geval heel hecht gebleken. En er is wel degelijk een probleem. En dat is het signaal dat wij als maatschappij geven aan kinderen. Met die 8%, geef je aan kinderen- bewust of onbewust- mee dat vrouwen, ondanks alle mogelijkheden die er nu zijn en alle emancipatie ten spijt, toch minder belangrijk zijn dan mannen.

Op 1 januari 2024 kregen ouders in Nederland een nieuwe mogelijkheid: een gecombineerde achternaam voor hun kind. Bij de geboorte van een eerste kind – mits geboren op of na 1 januari 2024 – kunnen ouders gezamenlijk besluiten om de achternamen van beide ouders te combineren. Kies je niet? Dan blijft de wet automatisch de volgorde bepalen: bij getrouwde stellen krijgt het kind de achternaam van de vader of duomoeder, terwijl bij ongehuwde ouders de naam van de moeder wordt doorgegeven. En heb je al kinderen samen, dan verandert er niets – nieuwe broertjes of zusjes krijgen automatisch dezelfde achternaam als het oudste kind.

Wat bij velen niet bekend leek is dat er tot 1 januari 2025 een tijdelijke overgangsregeling geldt. Kinderen geboren op of na 1 januari 2016 kunnen met terugwerkende kracht de achternaam van beide ouders krijgen.

Lees ook: Begint gelijkwaardig ouderschap bij feministisch opvoeden?

Fotografie: Nina Olivari