De natuur is leerzaam! Veel scholen halen elk seizoen de natuur het klaslokaal in. Bloemenkransen, eikelslingers, wintertaferelen en zelfs kuikentjes heb ik gezien. Nog leerzamer dan de natuur naar binnen halen, is midden in het groen op ontdekkingstocht gaan. Je hoeft er geen biologieles van te maken, observeren en onderzoeken is al genoeg.
Oudere kinderen kunnen een natuurboekje bij houden. In een leeg schriftje plakken ze blaadjes en maken ze aantekeningen. Ook zelfgemaakte foto’s kunnen hier een plaats in krijgen.
Winter
In de winter is het vooral Heel! Erg! Koud! Door de stand van de aarde is het noordelijk halfrond in de winter verder weg van de zon en dat merk je temperatuursgewijs. We kunnen daarom sneeuw en ijs verwachten. Dat vraagt om vrieskoude lesjes.
Winterslaap
Muizen, kikkers, schildpadden, beren, vleermuizen en natuurlijk egels houden in de winter een winterslaap. Deze dieren mogen niet gestoord worden in hun slaap. Tijdens dit dutje voor gevorderden wordt hun hartslag heel laag. Ook hun lichaamtemperatuur kan heel laag worden. Hun lichaam gaat echt op ‘spaarstand’. Eigenlijk lijkt dat een beetje op wat bomen doen: zij laten hun bladeren vallen zodat daar geen energie naar toe hoeft. Dat kun je ook een soort winterslaap noemen.
Om egels te helpen in de winter kun je zelf een egelhuisje bouwen. Dit hoeft niet een heel timmerwerk te zijn. Een beschutte plek met takken en blaadjes is goed genoeg.
Koude weetjes
Wanneer water bevriest, dan lijkt het meer te worden! Zet maar een bakje water in de tuin en zet een streepje bij het waterniveau. Wanneer het water ijs is geworden, zul je zien dat het ijs boven het streepje komt.
Welke sneeuwpop smelt sneller? Een die in zijn adamskostuum staat of een met een dikke winterjas aan? Het zal de blote pop zijn. Een winterjas isoleert. Hij houdt niet alleen warmte vast, maar ook koud.
Smelt een sneeuwpop in adamskostuum sneller dan die met winterjas aan?
Water met zout heeft een lager vriespunt dan water uit de kraan. Gewoon water wordt ijs bij 0 graden Celsius. Heel erg zout water smelt pas bij -16 graden Celsius. Probeer het maar eens uit: zet een bakje met kraanwater en een bakje met pekelwater in de vrieskou buiten en bekijk welke sneller ijs wordt. Dit is ook precies de reden waarom er zout gestrooid wordt op de wegen. Ook dit kun je uitproberen. Strooi maar eens op een stuk stoep suiker en een ander stuk zout. En, wat werkt beter?
Zin in meer proefjes? Je vindt ze op Kiind Magazine: Spannende proefjes om mee te experimenteren.
Mooie plekken
Sterrenhemel
Omdat het al vroeg donker is, kun je lekker lang naar de sterren kijken. Om sterren te zien moet de hemel helder zijn dus zoek een onbewolkt moment uit. Elk seizoen ziet de sterrenhemel er anders uit!
Deze en deze links helpen je op weg bij het kijken naar de sterrenhemel.
Spoorzoeken in het bos
Welke pootafdrukken kun je in de sneeuw vinden in het bos? Maak er foto’s van of neem een boekje mee om ter plekke uit te zoeken welk dier daar door de sneeuw heeft gelopen.
Maretakken in Zuid-Limburg
Een maretak is een plant die groeit op de takken van andere bomen. Omdat de maretak in de winter groen blijft en de gastheer waar hij op verblijft niet, zijn ze in de winter goed te spotten en geeft het een bijzonder gezicht: prachtige groene bollen in een verder kaal bos. De maretak komt in heel Nederland voor, maar in Zuid-Limburg is het een veelvoorkomende plant. Dit plantje is beschermd en mag je daarom niet plukken. Neem op je tocht echter vooral andere mooie, losliggende takken mee om thuis in een vaas te zetten.
Winterheide
Sommige heide soorten bloeien al vanaf januari. De hei is daarom een hele fijne plek om op zachte winterdagen te wandelen.
Vindselmuseum
Na al die leuke activiteiten heb je vast een hoop mooie spullen gevonden of foto’s gemaakt. Hiermee kun je een vindselmuseum of vindselcollectie maken. Zoek samen naar informatie over de spullen en schrijf bij alles op wat het is. Maak een uithangbord en uitnodigingen voor vriendjes en bespreek de openingstijden. Zo kunnen nog veel meer mensen iets nieuws leren van de natuur! Nu maar hopen dat het nog een keer goed gaat vriezen.
Op de OERRR-kaarten van Natuurmonumenten staan meer seizoensgebonden natuurlesjes. Je kunt deze gratis bestellen.
