Baby huilt! Moeder knuffelt baby: helpt niet. Drinken misschien? Rondlopen en zachtjes schudden door papa: geen resultaat. Baby huilt door. Lampje aan. Schone luier? Niet nodig. Meteen maar temperaturen: geen koorts. Tandjes? Dan is baby ineens stil. In slaap gevallen! Baby in bed, lampje uit, twee hoofden ploffen vermoeid op hun kussens. Baby huilt weer!

Dit scenario ken je vast. De toestand waarin je dan geestelijk en lichamelijk terechtkomt ook: stress! Hoe ga je daar nou verstandig mee om?

Stress is in principe niet slecht. Hij maakt dat je bloedvaten vernauwen en je bloed anders wordt verdeeld over je lijf. Je bovenbenen en bovenarmen krijgen snel voeding, zodat je kunt opstaan en naar de wieg hollen en met een zwaai je kind kunt optillen: wat is er aan de hand?

Je lichaam reageert van nature met stress als er gevaar dreigt. Je blik vernauwt zich zodat je goed kunt focussen: waar is de bron van het gevaar en waar de vluchtweg? Ook mentaal krijg je blikvernauwing. Want met stress ben je sociaal, emotioneel en cognitief minder intelligent. Logisch: als er gevaar is moet je kunnen vechten of vluchten, meer niet. Te lang nadenken zou killing zijn, laat staan het voelen van empathie voor je aanvaller!

Maar soms is je kind de ‘aanvaller’. Zo reageert je lijf er in ieder geval wel op. Je lichaam komt in de vecht- of vluchtstand. Je kent misschien de radeloosheid als de kraamzorg afgelopen is, en je kind huilt en je weet niet wat er is. Of je woest pompende hart als je peuter jou het bloed onder je nagels vandaan haalt. Of je neiging je te verschuilen achter de krant als je partner de zoveelste strijd met jullie prepuber uitvecht – je ‘dood houden’ is ook een stressreactie.

Meestal vechten ouders niet terug. Nou ja, niet fysiek dan. Ze slaan niet en schudden hun kind niet door elkaar. Maar grommen, vloeken of schreeuwen zijn natuurlijk ook vormen van agressie. Dan hoor je jezelf ineens tegen je huilende nuljarige schreeuwen ‘Wees verdorie eens duidelijk’ of tegen je peuter ‘Stop met dat gegil nu!’ Achteraf schaam je je ervoor: niet zo slim van je. Dat klopt: stress maakt je immers minder intelligent.


Door rust en vertrouwen uit te stralen, voelt je kind zich door jou gesteund

Opvoedexperts adviseren niet om met je kind te gaan vechten. Maar vormen van vluchten kom je wel tegen. Je leert hoe je in stressvolle situaties afstand moet nemen van de bron van stress. Van je kind dus. Zodat je je allebei kunt “ontspannen”. De kamer verlaten als je boos bent op je kind is een optie, het laten ‘doorhuilen’ een vaak gehoord advies. Een peuter of kleuter op de trap zetten. Een puber naar zijn kamer sturen. ‘Ik wil je een tijdje niet meer zien!’

Echt empathisch is dit allemaal niet. Nu is dat logisch, aangezien je EQ onder stress een aantal punten daalt. Maar je kind is daar wel de dupe van. Een kind huilt namelijk nooit voor niets, is nooit voor niets boos en nooit zomaar onredelijk. Hij doet het niet om je te testen. Want als kinderen stress ervaren, fysiek of emotioneel, hebben ze niet de mogelijkheid om ‘met hun gevoelens om te gaan.’ Hun hersenen kunnen het nog niet. Baby’s kunnen niet even tot tien tellen.

Je raakt makkelijk gevangen in een cirkel. Een kind met stress, dat op die stress reageert (huilen, boosheid, onredelijkheid), veroorzaakt stress bij zijn ouders. Als de ouders daardoor in de vecht- of vluchtmodus schieten, levert dat weer stress op bij het kind. Laat je je kind daarin stikken, onder het mom van ‘even afkoelen’ of ‘je moet het doorbreken’? De goedbedoelde adviezen die je krijgt laten je kind de tol betalen van het doorbreken van de cirkel van stress. Terwijl een kind zijn stress nog helemaal niet kan plaatsen. Niet van een afstandje naar zichzelf kan kijken en een alternatief kan bedenken om te ontspannen. Een volwassene kan dat wel. Door rust en vertrouwen uit te stralen, voelt je kind zich door jou gesteund.

Je kunt het ‘uithouden’ zonder je kind te laten stikken in zijn stressreactie. Er zijn namelijk manieren om je stress tegen te gaan zonder te vechten of te vluchten. Onderzoek heeft laten zien dat je je stressniveau verlaagt als je bij je gevoel van zorgzaamheid, empathie of medelijden kunt komen1. Probeer eens met andere ogen te kijken en te zien hoe je kind, huilend of boos, aan het worstelen is met prikkels van binnenuit of van buitenaf: dat roept toch medeleven op?

Een ander tegengif tegen stress is humor en speelsheid. Probeer de boosheid van je peuter eens te lijf te gaan met vriendelijke ironie. Probeer hem aan het lachen te maken, door om jezelf te lachen bijvoorbeeld. Samen gein hebben ontspant en geeft een warm gevoel.

Mindfulness is ook een – inmiddels breed door psychiaters en psychologen geaccepteerd –  effectieve manier om stress tegen te gaan2. Je op het moment zelf bewust zijn van wat je voelt in je lichaam, je ademhaling volgen en dan pas handelen: dat schept ruimte voor een rustige reactie.

Nog een manier is het gebruiken van je verbeelding. Haal je, met je huilende kind op de arm, een moment van de voorbije dag voor de geest waarop alles koek en ei was. Of stel je levendig voor wat voor leuke dingen je samen wilt gaan doen.

Vraag jezelf ook eens af: hoe is het met de stress op andere terreinen van je leven? Je uithoudingsvermogen komt in verschillende situaties uit hetzelfde voorraadje. Hoe meer spanning je buiten het ouderschap hebt, des te minder kun je van je kind verdragen. Realiseer je: opvoeden is ook hard werken. Het grootbrengen van kinderen is een langdurig project!

Dus als je gestrest bent, moet je bij je gevoel zien te komen, bij je empathie, bij je verstand? Maakt stress je op die gebieden nu juist niet tijdelijk gehandicapt? Tja, daar heb je een punt. Maar jij zit al een tijdje, ontspannen, dit stuk te lezen. Je kunt net zo goed vast verzinnen wat je gaat doen vannacht.

Je baby laten huilen, is dat nou echt zo erg?

Met dank aan Jacqueline Barteling

Kaj van der Plas is echtgenoot, vader van twee zonen (3 en 1), en denkt na over opvoeden. Hij is ook verhalenverteller en predikant.

____________

1 Hartcoherentie, de kracht van emoties, Meerssen 2002.

2 Mindfulness-based stress reduction | Wikipedia

DOWNLOAD GRATIS

Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, je hebt mail! (check ook je spamfolder)

0