‘Heb je eenmaal kinderen, dan is het voorbij met het speelse leven.’ Welnee! Het Kiind-spreekwoord ‘huttenbouwen is ook opvoeden’ blijft eeuwig van kracht. (We maakten er verdikkie een hele cursus over – spelen is een serieuze zaak voor Kiind.) Laat spel en avontuur juist lekker de basis vormen van je gezin. Avontuurlijke moeder Anke is er groot voorstander van en deelt hoe zij dit doet.

Kijk met de blik van een kind

Anke vertelt hoe speelsheid in haar gezin werkt. ‘Mijn man en ik zijn allebei best speels. Kinderen zien alleen maar mogelijkheden. Die staan helemaal open. Wát jij zelf ook aandraagt waarom iets logisch gezien niet kan, kinderen verwerpen dat, want ze zien altijd nog kansen. Dat kun je irritant vinden, maar je kan ook die speelse open blik behouden en zien waar het je brengt. Gergö en ik blijven graag die mogelijkheden zien, ook al zijn we geen kind meer.’

Je kunt die speelse blik behouden en zien waar het je brengt

Geen zandbakmoeder

‘Speelsheid gaat over een proces, een manier van kijken naar de dingen. Dat is niet hetzelfde als een spel spelen, want dat kan simpel en ingekaderd zijn. Met regels en een doel. Ik zit ook niet per se graag in de zandbak te spelen of zo. Maar ik ben wel gek op mysteries oplossen of gewoon de verwondering zoeken. Puzzels, raadsels. Het is meer de speelse mindset waar ik van houd dan spelen als activiteit. Ik merk dat het veel brengt als je echt samen de verwondering vindt, dat je hebt nagedacht en bent gegroeid tijdens de ervaring. We kijken daarom het liefst naar een aanbod dat voor ons kind interessant is, maar ook voor ons.’

Speelse klusjes

Een dag bestaat uit een hoop meer dan spelen. Hoe maak je verplichte zaken leuk, zoals aankleden, tanden poetsen, eten, klaarmaken voor school? Ook daar heeft Anke fijne lifehacks voor. Anke: ’Daar maken we heel vaak een speelse activiteit van. Je kunt zoveel gekke grapjes verzinnen op peuterniveau! Nu vindt ze alles met poep grappig. Nou, dan gaan we daar iets mee doen. Met een maf stemmetje kun je ook veel.

Zo is ze met aankleden heel wiebelig en beweeglijk. Dan doe ik of ze een sprinkhaan is en ik dan heel verontwaardigd ben dat ze wegspringt. Dan komt ze juist giechelend terug en maak je het dagelijkse aankleden voor haar en ook voor jezelf luchtig. Je kunt je ergeren dat ze niet stil staat, maar je bent met irritatie even lang bezig. Met grapjes bereik je hetzelfde, maar dan in een leukere sfeer. Je kunt makkelijker dingen oplossen.

Bij ons is er weinig dat echt ‘moet’, dat speelt ook mee. Dakota beslist over haar eigen lichaam. Ik zal haar niet dwingen om een jas aan te doen maar de warme jas wel aanbieden en vertellen dat ik het een koude dag vind. Zij kan naar buiten gaan en zelf ervaren of het koud is. Daardoor gaat veel wel makkelijk, denk ik.

Lees ook over Powergames en Humor in de opvoeding. 

Grenzen zonder machtsstrijd

Ben je niet bang dat je kind de baas gaat spelen? Anke: ’Je kind is daardoor niet de baas. Dat is een ongegronde angst. Natuurlijk zijn grenzen belangrijk in de opvoeding. Maar het gaat meer om de logische consequentie die een kind zelf ontdekt dan om mijn ‘zie je nu wel’. Als je kind later volwassen is, wil je toch dat ze zelf voelt wanneer haar maag vol is, wat je doet met grenzen als warmte, koude, genoeg, te weinig of te veel eten. Als je kinderen over hun eigen lijf en geest laat beslissen, geloof ik dat ze beter open staan voor hun eigen ervaring en dus voor zichzelf gaan zorgen. 

Verder kijken ze van nature goed naar wat jij DOET, dus ze doen je al zo graag na om te leren hoe de dingen gaan. Bovendien: als ze groot zijn kun je ze ook niet meer optillen en wegdragen als ze het niet met jou eens zijn. Dus los ik onenigheid nu ook liever anders op.

Juist omdat we veel met elkaar in gesprek gaan, merk ik hoe ze al voor rede vatbaar is. ‘Eigenlijk heb je wel gelijk’, dat kan mijn peuterdochter gewoon zeggen uit zichzelf. En ik zeg het net zo vaak tegen haar! Je eigen controledrang is ondermijnend voor je kind. Een mens kan eigenlijk alleen gelukkig zijn als die autonomie ervaart. Dat geldt ook voor kinderen. Keuzes mogen maken doet ertoe! Ik wil een autonoom mens op laten groeien.’

Fotografie: Christina Gerg

In de fonkelnieuwe bijna verschenen editie SPELEN lees je meer tofs over speelsheid in de opvoeding. Word nu lid en pak dit vrolijke magazine mee!