In de podcastserie Machtige Melk stellen we de vraag: in hoeverre is de keuze voor borstvoeding een echt vrije keuze? Die vraag dook erna vaker op in de media, maar vanuit een perspectief waarin borstvoeding zich moet bewijzen. Lactatiekundige Annegien Bakkers bevraagt het feminisme van dit perspectief. Lees haar opiniestuk (31 januari 2026 ook verschenen op volkskrant.nl) hieronder.
PS: eerst nog even dit. Kiind pleit – bijvoorbeeld met Machtige Melk – voor vrije keuze en eerlijke, onafhankelijke informatie voor alle ouders. Wil je Kiind steunen? Word lid van Kiind. Op ons besloten communityplatform Kiindspeeltuin vind je naast alles van Kiind, honderden andere ouders om op basis van gelijkwaardigheid mee uit te wisselen. Geen behoefte aan alles van Kiind plus community? Meer lezen van Kiind kan ook via Substack. Of word voor maar 3 euro per maand luisterlid via Petje af.
In september brachten journalist Marilse Eerkens en ik de podcast Machtige Melk uit. Sindsdien lijkt er meer ruimte te zijn ontstaan in de media om het over de keuze voor (of tegen) borstvoeding te hebben. Argos kwam met de podcastserie Het witte goud. De Correspondent publiceerde een artikel over het onderwerp.
In Machtige Melk stellen we één centrale vraag: in hoeverre is de keuze voor borstvoeding eigenlijk een vrije keuze? In de genoemde Argos-podcast en artikel wordt dezelfde vraag gesteld, maar ligt de nuance net anders.
Dat voelt voor mij als herhaling. En eerlijk: daar word ik moe van.
Ik kan me levendig voorstellen hoe snel we door de fases van argwaan, weerstand en gewenning heen zouden gaan.
Hetzelfde perspectief
Vrijwel altijd wordt er gekeken vanuit hetzelfde perspectief. Het perspectief waarin borstvoeding zich nog moet bewijzen, borstvoeding vooral duur is (want die uren had een vrouw ook kunnen werken), flesvoeding gelijkwaardiger zou zijn (omdat je de nachten beter kunt verdelen en vrouwen overdag ‘beter kunnen functioneren’) en waarin wordt gezegd: ‘we voeden kinderen al eeuwenlang niet exclusief aan de borst, dus waarom zouden we dat nu wél doen?’
Kortom: een feministisch perspectief waarin emancipatie vooral betekent dat vrouwen zo min mogelijk ‘last’ mogen hebben van hun lichaam, zodat ze ongehinderd kunnen meedraaien in werk, productie en prestatie. Dit lijkt het feminisme dat dominant is geworden in beleid, media en arbeid.
Ik zie mezelf ook als feminist. Maar dit is niet het soort feminisme waarin ik geloof. Dat werd voor mij extra scherp toen ik onlangs een column in de Groene Amsterdammer las over de kunstbaarmoeder als toekomstbeeld. Stel je voor dat iedereen op een dag kan kiezen: zélf een kind dragen, of een baby laten groeien in een kunstbaarmoeder.
Een kunstbaarmoeder is misschien goedkoper: minder zorgkosten, minder druk op verloskamers. Het is veiliger: alles is te monitoren, risico’s zijn beheersbaar. Het is gelijkwaardiger: vrouwen kunnen doorwerken tijdens de zwangerschap, hebben geen hersteltijd nodig na de geboorte. Ouders kunnen het verlof perfect 50/50 verdelen. En de hechting? Dat zou goed moeten komen, want vaders hechten zich ook aan hun kinderen zonder ze met hun lichaam te dragen en te baren.
Ik kan me levendig voorstellen hoe snel we door de fases van argwaan, weerstand en gewenning heen zouden gaan. Hoe de kunstbaarmoeder al snel als een volwaardig alternatief zou worden gepresenteerd. Want dan is het feminisme niet meer nodig.
Of toch niet?
Feministisch
Is het werkelijk feministisch om lichamelijke ervaringen die historisch, politiek en economisch structureel zijn gedevalueerd (zwangerschap, geboorte, lactatie) af te bouwen, uit te besteden of te neutraliseren om te kunnen meedoen in een wereld die nooit voor vrouwen is ingericht?
Voor mij voelt dat vergelijkbaar met zelfverdedigingslessen voor meiden: leer maar vechten, dan kun je veilig over straat. Maar verandert de wereld daar wezenlijk door? Of leren we meiden vooral hoe ze moeten overleven in een onveilige structuur, in plaats van die structuur ter discussie te stellen?
Wordt de samenleving echt gelijkwaardiger als vrouwen zich feilloos voegen naar patriarchale en kapitalistische normen als groei, efficiëntie, beschikbaarheid en doorzettingsvermogen? Is het werkelijk feministisch om te kiezen voor de fles zodat het werk weer snel opgepakt kan worden? Om nachtvoedingen af te bouwen of uit te besteden met het doel overdag beter uitgerust te zijn om mee te kunnen draaien in de ratrace? Om ons neer te leggen bij het feit dat baby’s al eeuwenlang worden bijgevoed, ook als we weten dat die geschiedenis grotendeels is geschreven door mannelijke normen, regels en oordelen?
Is het echt de oplossing om de unieke kwaliteiten die veel vrouwen inbrengen zomaar op te geven?
Uitgerust op werk
Natuurlijk is het allerminst feministisch dat vrouwen een ‘babyboete’ krijgen en mannen niet. Dat een vader uitgerust op het werk verschijnt terwijl een moeder thuis zit met hun gezamenlijke baby aan de borst. Dat mannen vrijwel ongeschonden door het ouderschap bewegen, terwijl vrouwen op elke keuze worden afgerekend. Maar is het echt de oplossing om de unieke kwaliteiten die veel vrouwen inbrengen zomaar op te geven?
Of zou het feministischer zijn om samen een vuist te maken en te pleiten voor nieuwe normen en waarden? Voor een samenleving waarin gelijkwaardigheid het uitgangspunt is, en niet iets dat vrouwen voortdurend moeten bevechten? Een samenleving waarin vrouwen niet hoeven te kiezen tussen het gebruiken van hun baarmoeder en borsten of het hebben van een carrière. Waarin reproductie en zorg niet onderhandelbaar zijn. Waarin alle ouders vrij zijn om keuzes te maken, zonder oordeel.
Zolang we borstvoeding steeds opnieuw langs de meetlat van efficiëntie, productiviteit en kosten leggen, vragen we niet wat er voor nodig is om het werkelijk mogelijk te maken. En zolang borstvoeding iets is dat vrouwen ‘erbij moeten doen’, in plaats van iets dat gedragen wordt door de samenleving, is die vrije keuze een mythe.
Annegien Bakkers is lactatiekundige IBCLC, ex-verloskundige en Kiinds borstvoedingsexpert: ze hangt sinds het begin rond in de Kiindspeeltuin. Vanuit haar praktijk Maankracht ondersteunt ze borstvoedende ouders. Samen met onderzoeksjournalist Marilse Eerkens maakte ze de podcastserie Machtige Melk.
Foto: Nina Olivari
Lees ook: ‘Vrijheid begint met kennis’ – reactie op misinformatie over borstvoeding en Waarom beoordelen we elkaar? En (hoe) kan het anders?
