Geluidsoverlast: het ene geluid is het andere niet

door Gastauteur

De zomer. We zitten massaal in tuinen, op balkons en terrassen. Ramen wijd open, muziek hard aan, buurtfeest met barbecue en het ene na het andere festival wordt afgewerkt. Zomergeluiden. Ik hou ervan. En veel mensen met mij. Maar geldt dit ook voor je kind?

Dat dit niet zo hoeft te zijn leerde mijn dochter van zeven mij . Zij is erg gevoelig voor geluiden en het liefst vermijdt zij lawaaiige plekken. Door me te richten op haar beleving, merkte ik hoeveel geluid er voortdurend van meerdere kanten op ons af komt. Overal is geluid.


Waar de één ontroerd raakt van een smartlap, kan een ander deze nauwelijks aanhoren

Negatieve geluidseffecten

Dat geluid veel effect heeft op de gezondheid is al langer bekend1.

 Het zorgt voor een hogere hartslag en dito stressniveau. Voortdurend. Dag en nacht. En meestal onbewust. Gewenning blijkt niet te bestaan. Je kunt er – letterlijk – ziek van worden. Toch leven wij permanent onder een deken van geluiden en lawaai. Dat begint al vroeg: onze kinderen krijgen dagelijks les in galmende klaslokalen. Daarna, op weg naar huis, dwars door het voortrazende verkeer en de drukte van de openbare ruimte. Thuis aangekomen staan radio, televisie, of computer continu aan, gaan meerdere telefoons tegelijkertijd over, komen er piepend berichten aan en van buiten dringt op de koop toe het kabaal van auto’s, bladblazers of elektrische grasmaaiers het huis binnen. 

Kinderen zijn per definitie hypersensitief 2 3; ze staan open voor alle prikkels in de buitenwereld. Ze kunnen zich nog nauwelijks afsluiten. Elk geluid heeft direct effect: agitatie, angst, of zelfs pijn bij schel en versterkt geluid. Blijdschap en plezier bij zuiver geluid uit een enkele bron. Volume blijkt nauwelijks een rol te spelen. Het is de kwaliteit van het geluid dat het verschil maakt. Het ene geluid is het andere niet. Zo stond ik ooit eens bij een loeihard concert ontspannen te genieten, terwijl ik de week ervoor nog hoofd- en oorpijn kreeg van iemand die op een bescheiden volume erg vals zong.

Oog voor geluid

Het is belangrijk hier als ouder oog (en oren) voor te hebben. Trekt jouw kind zich terug, is het stil, mat en lusteloos? Of wordt je kind snel boos, is het druk en kan het de aandacht nauwelijks vasthouden? Grijp in als je merkt dat je kind last heeft van geluid. Volg het hier in, want aangeven wat het wel of niet kan verdragen, is wat ieder kind feilloos kan. 


Overal is geluid

Dit is echter lastiger gezegd dan gedaan, want hoe kom je erachter dat het geluid op een feestje de reden is voor het geruzie en het gejengel van je kroost? Je hebt zelf namelijk nergens last van. De sfeer is ontspannen, er is een overvloed aan chips en het valt toch best mee met de herrie. En bovendien, de kinderen van de andere gasten zijn toch ook gezellig met elkaar aan het spelen? Hoe kan dat? 

Geluid, of eigenlijk, geluidsbeleving blijkt complexer te zijn dan het op het eerste gezicht lijkt. Naast de kwaliteit van geluid, speelt namelijk nog een aantal ander factoren een rol.

Het selectieve gehoor

Iedereen heeft een eigen voorkeur voor bepaalde geluiden. Waar de één ontroerd raakt van een smartlap, kan een ander deze nauwelijks aanhoren. Slapen met een tikkende klok in de slaapkamer? Voor sommigen een onmogelijke opgave, voor anderen bijna een voorwaarde. Dit verklaart ook waarom kinderen, dansend op K3, door elkaar heen kunnen gillen en elkaar nog lijken te begrijpen ook, terwijl jouw oren piepen en je roep om zachter niet wordt gehoord. Let wel, bij volwassenen is dit vermogen volledig ontwikkeld. Kinderen zijn lerende en dus kwetsbaar. 

Prikkelgevoeligheid

Een ander belangrijk en biologisch gegeven is de hoeveelheid geluidsprikkels die je tegelijkertijd kunt verwerken. Mensen verschillen hier sterk in. Grofweg zijn er twee typen te onderscheiden: de prikkelzoeker en de prikkelvermijder4. De eerste is van nature onderprikkeld en zoekt prikkels op om zich prettig te voelen. De tweede is snel overprikkeld en zondert zich af als hij in een omgeving met veel geluid is. Het is als ouder van belang te ontdekken bij welk prikkelniveau je kind zich het prettigst voelt. En jijzelf. Want als je een andere voorkeur hebt dan je kind, kun je snel met elkaar in conflict raken. Zo ben ik op verjaardagen, vaker dan me lief is, boos geworden op mijn dochter, terwijl ik juist blij had moeten zijn met het feit dat zij mij van haar ongerief op de hoogte kwam stellen.

Het moment

Tenslotte speelt het moment een belangrijke rol. Hoe je je op dit moment voelt speelt een niet te onderschatten rol in de beleving van geluid. Goed uitgerust en onder vrienden worden willekeurige geluiden als prettiger, of minder storend ervaren. Vermoeid of emotioneel belast worden dezelfde geluiden een stuk lager gewaardeerd.

Geluidshygiëne

De beste manier om inzicht te krijgen in hoe je kind geluiden ervaart, is door jezelf in hem of haar te verplaatsen. Ga eens op dezelfde hoogte zitten als je kind en richt je op de geluiden in de omgeving. Observeer zijn of haar acties en reacties. Je zult versteld staan van wat je hier aan beleeft. En dan blijkt dat je met een paar eenvoudige aanpassingen tegemoet kan komen aan de voor- en afkeuren van je zoon of dochter (zie kader voor tips).

Tips voor een geluidshygiënischer leven 

Bij overprikkeling:

  • zet de radio (televisie/computer/tablet) zachter of uit. Sluit gordijnen of een raam (half) en dim het licht.
  • let op je stemgebruik; probeer eens langzamer te praten met minder woorden, een lager volume en toonhoogte.
  • zet de televisie of muziek uit als je een gesprek voert met je kind.
  • maak gebruik van gehoorbeschermers, zoals een koptelefoon (op scholen worden die met veel succes gebruikt). Een koptelefoon met muziek op tijdens het gamen vermindert het aantal geluidsbronnen.
  • zorg voor voldoende rustpunten in de dag en dan met name in de avond.

Bij onderprikkeling:

  • sta het toe wanneer je kind zijn huiswerk wil maken met muziek of televisie.
  • het geluid van een ventilator, of een ander monotoon geluid, biedt deze kinderen rust en helpt ze bij het inslapen.
  • onderprikkelde kinderen hebben een sterke voorkeur voor langdurige, sterke en bedwelmende prikkels, zoals harde muziek, veel snoep en roekeloos gedrag. Wees hier alert op. Probeer ongezonde situaties te voorkomen.

Alle algemene tips ten spijt, geluidshygiëne is een persoonlijke zaak. Het is dan ook vooral belangrijk om verschillen te erkennen en rekening te houden met elkaar. Dit werkt vaak nog verrijkend ook. Zo ben ik, als lid van het onderprikkelde kamp, langzamerhand de stilte gaan waarderen. Stilte kan voor mij namelijk oorverdovend zijn. Nu kan ik –zij het met mate- genieten van een zondagmiddag zonder bezoek of harde muziek. Zal mijn dochter het ook zo fijn vinden op het festival waar ik haar binnenkort mee naar toe ga nemen? 

Michael van der Haar is ontwikkelingspsycholoog en gespecialiseerd in leren en gedrag bij kinderen met en zonder ontwikkelingsproblemen. Hij is werkzaam voor Op Orde Thuismanagement

Bronnen

 Afscheid van autisme en adhd | prof. dr. Pieter Duker | ISBN 9789082073201

 Je kunt er ook anders naar kijken | Geertje Post-Uiterweer | ISBN 9789060386729

1 Commissie Geluid en gezondheid. Geluid en gezondheid. Den Haag: Gezondheidsraad, 1994; publikatie nr 1994/15

2 Charles Njijokiktjien. Gedragsneurologie van het kind. 2004. Suyi, Amsterdam

3 Norma Prikanowski. Handboek voor overgevoelige kinderen. 2013. Ankh Hermes, Utrecht.

4 ‘Afscheid van autisme en adhd’, van  prof. dr. Pieter Duker, 2013; uitg, Notitia.

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Zomers gezond kinderontbijt met de smoothiebowl

Zomers gezond kinderontbijt met de smoothiebowl

Smoothies zijn heel lekker, maar ze hebben een nadeel: je drinkt ze te snel. Kauwen is belangrijk, zoals ook De Groene Vrouw Nienke Gottenbos zegt: 'Bij het wegklokken van een groene smoothie (lekker makkelijk, zo hup voor je werk in de file) sla je een hele...

Eet jezelf (en de aarde) gezond, nu en altijd 

Eet jezelf (en de aarde) gezond, nu en altijd 

Waarschijnlijk was je, net als ik, al best bewust bezig met gezondheid. Met een baby (op komst) of jonge kinderen zie je zo duidelijk waar je het allemaal voor doet. Je kind groeit op alles wat jij geeft aan drinken, eten, verzorging. Hoe puurder, hoe beter.  Sinds de...

Wat poep zegt over de gezondheid

Wat poep zegt over de gezondheid

Poep is vies, toch? Wij in het westen zijn in ieder geval gewend om poep als viezigheid te zien en dat terwijl wel allemaal zo'n een keer per dag poepen. Poepluiers zien we meestal ook als vies, maar toch kan deze ontlasting ons helpen bij het peilen wat er binnenin...

Suiker, zout en witmeel

Suiker, zout en witmeel

Voor ouders is het soms moeilijk in te schatten wat wel en niet goed is voor je kind. We worden al jaren doodgegooid met voedingsadviezen, maar meestal gaat het hier om dieetadviezen. Zo gaan er bij veel mensen alarmbellen rinkelen bij producten met veel vet. Kleine...

Vind een goede suikerbalans

Vind een goede suikerbalans

Geen suiker geven tot de kinderen gewoon lekker hun groente eten. Dat was mijn visie op suiker. Het heeft hier niet geholpen mag ik zeggen met een notoire groenteweigerende puber. Het heeft natuurlijk ook geen kwaad gedaan, want verstandig omgaan met suiker, gaat om...

Testen op Syndroom van Down, binnenkort standaard?

Testen op Syndroom van Down, binnenkort standaard?

Inmiddels is besloten dat de NIPT ook in Nederland aan alle zwangeren wordt aangeboden. Voordat dat zo was, schreef Jolien Verburg deze tekst voor Kiind: Sinds vorig jaar is het voor vrouwen met een risicozwangerschap mogelijk om hun ongeboren kindje te laten testen...

0