Gezinsuitbreiding: Help je eerste kind oudste worden

De meeste kinderen kijken reikhalzend uit naar het krijgen van een broertje of zusje. Het is dan ook superspannend. Als kind staat je hele wereld op zijn kop als er opeens een nieuw gezinslid bij komt. Welke impact een nieuwe baby gaat hebben, heb je niet helemaal zelf in de hand. Maar het goede nieuws is dat je er zeker invloed op hebt.

Benadruk de positieve reacties van de jongste op het gedrag van de oudste: ‘Kijk, je zusje moet lachen om jou’

Hoe meer je oudste het gevoel heeft dat hij zelf echt onderdeel uitmaakt van jullie vernieuwde gezin, hoe minder snel hij zich buitengesloten zal voelen. Probeer hem zoveel mogelijk te betrekken bij alles wat er met de baby gebeurt. Laat hem de kleertjes uitzoeken die de baby aan krijgt, vraag of hij je de luier aan wil geven, laat haar gekke bekken naar hem trekken als jij de luier omdoet. Noem de baby ook vaak broertje of zusje, hiermee benadruk je de natuurlijke band die ze met elkaar hebben.

Wees relaxed

Geef je oudste ruimte bij de baby. Natuurlijk is zo’n jong nieuw schepseltje kwetsbaar en zijn kinderen soms wild, maar als je daar al te voorzichtig en krampachtig op reageert, wordt je kind alleen maar onrustiger en zal hij eerder fel uithalen. Het werkt het beste als jij zelf rust en vertrouwen uitstraalt en er vlakbij blijft zodat je zo nodig kunt ingrijpen en rustig uitlegt hoe je de baby kunt aaien of knuffelen. Probeer ook te vermijden dat je steeds zegt wat er niet mag.

Help je oudste de baby beter te snappen

Jonge kinderen zijn nog niet erg bedreven in het lezen van lichaamstaal. Vertaal daarom de signalen die je jongste kind geeft in lichaamstaal. ’Kijk, nu draait hij zijn hoofdje weg. Dat betekent dat hij genoeg heeft van spelen. Hij wil even rust.’

Leg hem ook uit dat als je echt contact wil met een baby, dat wat langer tijd kost. Dat een baby veel langzamer reageert op dingen in zijn omgeving. Je kunt ook laten zien dat de baby veel lichaamstaal spiegelt. Als je oudste dan bijvoorbeeld zijn tong langzaam uitsteekt, is het fantastisch als de baby dat na even wachten nadoet. Creëer regelmatig een moment waarop je de oudste helpt om echt contact te maken met de baby. Dat helpt hem om beter af te stemmen.

Benadruk ook regelmatig de positieve reacties van de jongste op het gedrag van de oudste: ‘Kijk, je zusje moet lachen om jou,’ of ‘Zie je, hij wordt helemaal relaxed als jij zo gezellig zit te kletsen.’

Geef individuele aandacht

Naast dat je je oudste overal bij betrekt is het ook belangrijk dat hij merkt dat bepaalde dingen net zo blijven als eerst. Hij heeft het nodig te weten dat jij het ook nog steeds heerlijk vindt om wat leuks met hem te doen. Blijf genoeg individuele aandacht geven. ‘Zo, nu hebben we lekker wat tijd met zijn tweeën. Wat zullen we eens gaan doen samen?’ Plan dit soort momenten bewust in. Het kan helpen om minstens één vast moment per dag vrij te houden voor je kind en dan te zorgen dat de baby bij je partner is. Het kan er toch insluipen dat je het idee hebt dat de baby jou meer nodig heeft dan de oudste, waardoor je ongemerkt voorrang geeft aan de baby. Maar hoe oud je oudste ook is, ook die is gewoon nog een kind, al lijkt hij soms al zo groot nu er weer zo’n minimensje is.

Probeer het niet allemaal glad te strijken

Hoe leuk zo’n nieuwe baby ook is, het kan wel eens (behoorlijk) anders lopen dan je had gehoopt. Als je oudste er tegenop ziet dat er een broertje of zusje bijkomt. Als hij er boos of verdrietig van wordt. Als het je niet lukt om je aandacht te verdelen op een manier die je graag had gewild. Soms is het gewoon shit allemaal. Maar gelukkig gaan ook stomme dagen weer voorbij en kunnen kinderen best wat hebben. Voor je oudste kind is het misschien af en toe irritant, beangstigend, of verdrietig dat er opeens een nieuw persoontje in zijn leven komt, of is gekomen. Dat is helemaal niet erg, zolang je kind weet dat het heel normaal is om je soms rot te voelen en dat dit ook gewoon mag.

‘Dat is ook balen ja. Zaten we net zo gezellig te spelen, begint je broertje te huilen’ of ‘Je bent echt verdrietig dat we nu niet naar de speeltuin kunnen omdat je broertje moet slapen. Dat snap ik.’ Dat voelt misschien wat ongemakkelijk. Het liefst willen we dat onze oudste gewoon blij is en het allemaal geweldig vindt. Maar dat bereik je sneller door die negatieve gevoelens wel te erkennen.

Heb begrip voor lastig gedrag

Zeker als kinderen nog erg jong zijn, zijn ze vaak niet in staat om woorden te geven aan al die emoties waar ze zelf vaak ook nog helemaal niets van snappen. Vaak uiten ze dit door lastig gedrag. Als je dit doorziet, hoef je niet boos te worden en kun je er met liefde en geduld op reageren.

Beeld: Tjim Prins van Le petit Lux

Eva Bronsveld is opvoed- en onderwijsspecialist en verzorgt tal van lezingen en workshops over ouderschap. Ze maakte de inspirerende Opvoedkalender voor meer ontspannen ouderschap. Ook schreef ze de boeken ‘Temperamentvolle kinderen’ en ‘Samen spelen, wat nou delen’.