Uit-knop voor baby’s, over Harvey Karp

door Gastauteur

‘Kan dat kind niet uit?’ heb ik wel eens grappend gezegd toen mijn baby de slaap niet kon vatten. Echte baby’s liggen niet urenlang zoetjes in hun bedje te slapen, zoals in de reclames. Dat kan soms flink tegenvallen voor nieuwbakken ouders. Harvey Karp ontwikkelde een manier om baby’s stil te krijgen, die hij omschrijft als ‘het omzetten van een lichtschakelaar’. Het kind kan dus uit, maar wat doet dat eigenlijk met een baby? Dat is niet goed onderzocht. Er zijn echter aanwijzingen dat de methode van Dr. Karp een paniekreflex bij de baby oproept.

Shh!

De methode van Dr. Karp bestaat uit vijf stappen, die hij de vijf S’en noemt. De vijf S’en zouden een reflex opwekken, een ‘kalmeerreflex’, aldus Karp. Op zijn DVD en filmpjes op internet is inderdaad te zien dat baby’s stoppen met huilen, en lijken te slapen. Het idee is dat deze vijf stappen de omgeving van de baarmoeder imiteren. Volgens Dr. Nils Bergman, kinderarts en specialist op het gebied van prematuur geboren baby’s, is er echter vermoedelijk sprake van een paniekreflex. Hierbij lijkt een baby wel rustig, maar eigenlijk wordt hij overspoeld met stresshormonen.

De vijf stappen van Karp zijn:

‘swaddling’: inbakeren met de armen strak omlaag tegen het lijfje gebonden,

‘side position’: de baby op de zij of buik houden, het hoofdje van de dragende persoon af,

‘shushing’: hard in het oor sissen, ‘zo hard als een baby huilt’,

‘swinging’: heen-en-weer wiegelen (zie filmpje),

‘sucking’: de baby laten zuigen op bijvoorbeeld een speen.

Bekijk het filmpje om hier een beeld van te krijgen.

Het meest opvallende aan de techniek van Karp is het luide Shh!-geluid dat hij maakt in het oor van de baby. Zelf stelt hij dat dit geluid lijkt op wat een baby in de baarmoeder hoort: het ruisen van de aderen van zijn moeder. Volgens professor kindergeneeskunde J. Philip Saul is dit een misverstand. De bloedstroom van een moeder is stil, het ruisende geluid wat Karp nabootst is het geluid dat een medisch apparaat maakt dat soms gebruikt wordt bij zwangeren om de snelheid van de bloedstroom te meten*. Evengoed vindt Dr. Saul de 5S’en een goede methode.

Kalm of terror?

Dr. Bergman stelt dat de ssh-ing niet kalmerend werkt, maar juist een paniekreflex oproept. Onderzoek (Bach, 2008) toont aan dat een aanzwellend, hoger wordend geluid de amygdala alarm doet slaan. De amygdala is een onderdeel van de hersenen dat zintuiglijke prikkels zoals geluid, reuk en zicht verwerkt en hier emoties aan koppelt. Het lichaam wordt overspoeld met stresshormonen. Een baby kan hiervan inderdaad ‘uit’ gaan. Als je alleen bent, en er is een leeuw of tijger vlakbij, dan is het slim om je stil te houden, ‘doen alsof je dood bent’. Deze ‘bevries’-reflex of ‘terror’-reflex kan zo het leven van de baby redden. De baby lijkt rustig, maar is alert en op zijn hoede. (Perry 1995)


De methode roept mogelijk een paniekreflex bij de baby op

Stress-hormoon heeft nut in een gevaarlijke situatie, maar het is belangrijk dat een baby kalmeert als het gevaar voorbij is. Baby’s kunnen dit niet alleen. Wordt een baby in ‘bevries’-modus alleen neergelegd, dan blijven de stress-hormonen door het lijfje razen. Dr. Bergman noemt dit ook wel: toxic stress; de hoeveelheid stresshormoon vergiftigt het lichaam. Op dit punt gaat de ‘bevries’-reflex vermoedelijk over in dissociatie: het loskoppelen van denken en voelen. Als je machteloos bent om iets tegen de situatie tedoen, kun je op deze manier gevoelens ontvluchten die niet te verdragen zijn (Shonkhoff 2011) Dr. Nils Bergman heeft in een briefwisseling met Dr. Harvey Karp zijn zorgen aangegeven.

Of de ‘kalmeerreflex’ van Harvey Karp eigenlijk ‘terrorreflex’ is, blijft onduidelijk omdat er geen onderzoeken zijn gedaan die het stressniveau meten van baby’s nadat ze stil zijn geworden van de 5S-methode. Er is één onderzoek gedaan naar de methode, en die ging over de tevredenheid van ouders. In Nederland zijn een aantal voorstanders van de 5S-methode een onderzoek** gestart waarbij gekeken wordt naar het huilgedrag van baby’s. De stresshormonen van de baby’s worden ook hier niet onderzocht.

Vierde trimester

Je zou kunnen denken dat Dr. Karp van de harde lijn is, maar dat is niet zo. Zijn 5S-methode is onderdeel van een bredere aanpak. Volgens Dr. Karp zouden mensenbaby’s nog niet klaar zijn voor een leven buiten de baarmoeder als zij geboren worden. Hij pleit daarom voor het zorgen voor een ‘vierde trimester’ van de zwangerschap. Zijn 5S-methode is kunstmatig, een baarmoeder zonder moeder. Maar buiten de slaaptijd pleit Dr. Karp voor lichaamscontact en nabijheid. Het risico bestaat echter dat zijn 5S-methode los wordt toegepast, bijvoorbeeld in combinatie met de rust, regelmaat en prikkelreductie aanpak zoals beschreven in de Richtlijn Huilbaby’s.

Uit

Volgens Dr. Carole Lasham, kinderarts in het Tergooi in Blaricum, zouden alle ouders de 5 S’en moeten leren op het consultatiebureau. Psycholoog Sylvia Nossent van het NIP (Nederlands Instituut van Psychologen) is echter voorzichtig. Zij stelt dat de 5S-methode alleen toegepast zou moeten worden in uiterste nood. En zo blijft de vraag: willen we baby’s wel blootstellen aan een ‘uit-knop’ waar we de effecten niet van kennen en die mogelijk een paniekreflex teweeg brengt?

 

*Het gaat om de ‘doppler flow monitoring machine’ (dit is iets anders dan het doppler-echo apparaat). Dit apparaat meet de snelheid van de bloedstroom, en zet dat om in geluid. 

**Carole Lasham doet samen met Ruben Fukkink van de Universiteit van Amsterdam en Roos Rodenburg onderzoek naar de methode door huilgedrag van baby’s te vergelijken. 

UPDATE 12-07-2014

Na publicatie van dit artikel is nieuwe informatie boven water gekomen. De 5S-methode van Dr. Harvey Karp is wél eerder onderzocht, in 2010 zelfs al. Het onderzoek keek helaas niet naar de stresstoestand van de baby’s, wel naar hoeveel de baby huilde en sliep, en naar stress bij de ouders. Er bleek geen verschil tussen de groep die de methode-Karp wél toepaste, en die de methode niet toepaste. Baby’s huilden niet minder door de 5S-methode, ze sliepen ook niet langer. Ouders die de methode van Karp aangeboden hadden gekregen via zijn video waren ook niet minder gestrest dan de controlegroep. Het lijkt er dus op dat de methode-Karp een baby ook niet ‘stil’ krijgt, nog los van de vraag of ‘stil’ hetzelfde is als ‘kalm’.

Bronnen

Briefwisseling tussen Harvey Karp M.D. en Dr. Nils Bergman

 

 The Happiest Baby, Guide to Great Sleep | Harvey Karp | ISBN  9780062113320

DVD The Happiest Baby on the Block | Harvey Karp

http://www.happiestbaby.com/

http://skintoskincontact.com/about-bergman.aspx

http://www.eenvandaag.nl/binnenland/46225/de_uitzetknop_voor_huilende_baby_s_

http://www.mandypijl.nl/artikelen/van-huilbaby-naar-blije-baby.pdf

http://www.slate.com/articles/double_x/the_kids/2013/03/swaddling_debate_is_swaddling_safe_or_does_it_increase_sids_risk.html

http://www.praktischepediatrie.nl/uploads/forum_posts/reply.pdf

http://nataal.nl/index.php/informatie-geboortezorg/medisch-baby/313-sshh-zet-de-huilknop-uit-betere-voorlichting-aan-ouders-noodzakelijk

 Childhood Trauma, the Neurobiology of Adaptation, and “Use-dependent” Development of the Brain: How “States” Become “Traits” | Bruce D. Perry e.a. | Verschenen in Infant Mental Health Journal (1995)

 Should Neonates Sleep Alone? | Barak E. Morgan, Alan R. Horn & Nils J. Bergman | Verschenen in Biological Psychiatry (2011)

 Rising Sound Intensity: An Intrinsic Warning Cue Activating the Amygdala | Dominik R. Bach e.a. | Verschenen in Cereb Cortex (2008)

 The Lifelong Effects of Early Childhood Adversity and Toxic Stress – Jack P. Shonkoff, MD, Andrew S. Garner, MD, PhD, and the committee on psychosocial aspects of child and family health, committee on early childhood, adoption, and dependent care, and section on developmental and behavioral pediatrics

 

Linda Rikkers is moeder van drie kinderen. Ze werkte tot voor kort als Creatief Therapeut Beeldend en Activiteitenbegeleider in de GGZ, en is redacteur en schrijver.

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Geadopteerd: welke rol speelt hechting in mijn leven?

Geadopteerd: welke rol speelt hechting in mijn leven?

Toen ik zes maanden was, ben ik geadopteerd. De afgelopen jaren ben ik, vanwege mijn adoptie, erg geïnteresseerd geraakt in het onderwerp hechting. Welke rol heeft hechting in mijn eigen leven gespeeld? Door er veel over te lezen en informatie uit alle boeken als...

Triple P kritisch bekeken

Triple P kritisch bekeken

  Posters naast provinciale wegen moedigen je aan om als ouder vooral positief te blijven. Op het consultatiebureau krijgt elke ouder die een tikkeltje verwilderd binnenkomt een vrolijk gekleurd foldertje mee. Opvoedcursussen schieten als paddenstoelen uit de...

Slapen zonder huilen voor baby’s en andere ukkies

Slapen zonder huilen voor baby’s en andere ukkies

Worstel je met je kindje helpen in slaap te komen? En wil je liever niet je baby of kind slaaptrainen? Beginnen je armen moe te worden van het dragen en willen je borsten ook weleens iets langer slapen? Geen nood. Er is een derde weg! GAAP, IK KAN NIET...

Omring je baby met de veiligheid die er in je buik ook was

Omring je baby met de veiligheid die er in je buik ook was

’Heel ontspannen beweeg ik me in mijn natte  donkere wereld. Ik trappel wat met mijn beentjes door het warme water en ik voel dat ze worden opgevangen door een stevige, zachte wand. Dit is mijn veilige wereld. Samen voelen wij ons één.’ Wat een heerlijk leven heeft je...

Heb ik een huilbaby?

Heb ik een huilbaby?

Je baby huilt te pas en te onpas en op een gegeven moment schiet de stress al in je lijf bij de eerste kick. Herkenbaar? Werden ze maar geleverd met een uit-knop! Of is al dat huilen stiekem ook best ergens goed voor? HUILBABY Niet alle baby’s huilen evenveel. Er zijn...

De mooiste thuispapa’s in een fotoboek

De mooiste thuispapa’s in een fotoboek

Stiekem zijn we dol op Zweden. Onze Scandinavische noorderburen hebben hun zaakjes op orde: prachtige natuur, een grappige taal en heel veel ouderschapsverlof. Oh, en laten we de voorraad kinderfilms en -boeken niet overslaan.  Zweeds fotograaf Johan Bävman maakte een...

DOWNLOAD GRATIS EBOOK

Lees 'Zo bereid je je voor op je baby'. Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0