Even helemaal niets: over de behoefte aan lanterfanten

door Gastauteur

Mijn zoon klimt graag. In onze buurt staan welgeteld veertien klimbomen, elk net een beetje anders. Een relaxboom, waar hij in klimt om te mijmeren. Een ‘Engelse boom’. En er is een boom bij de speeltuin, waarin hij als een aap van tak tot tak springt. Ondertussen lees ik een boek in de tuin. Of brei een babymutsje.

Dit klinkt gemakkelijker dan het is. Als ouder valt het niet mee om op je handen te zitten en je kind het zelf uit te laten zoeken. Men zegt wel dat het krijgen van kinderen betekent dat je je hart buiten je lichaam bent gaan dragen. Het is verleidelijk om onder die boom te gaan staan, klaar om te vangen, roepend: voorzichtig! Om je lieveling te omheinen met veilige hekken, en het klimmen te bewaren voor de met plastic kussens beklede indoor speeltuin.

Natuur

Toch doe ik mijn kind geen groter plezier dan me gewoon een tijdje niet met hem te bemoeien. Schoolkinderen zijn avonturiers, ontdekkingsreizigers van veld en steeg.

Onderwijskundige Maria Montessori stelt dat kinderen grote behoefte hebben aan zintuiglijke indrukken. Ze willen zelf in die modder roeren, zien hoe de donkere drab zich mengt met het grauwe water, hoe het wateroppervlak rimpelt en spat. Modder en zand aan de vingers voelen zijn wezenlijke ervaringen.

Mijn zoon komt gebutst en gehavend weer thuis

Ook Tom Hodgkinson, schrijver van het boek ‘Idle Parenting’, benadrukt dat natuur kinderen goed doet. Dat hoeven geen grootse wildernissen te zijn; de achtertuin of een braakliggend terrein hebben ook genoeg te bieden. Zelfs de kleinste achtertuin brengt de bioloog in kinderen boven. Stenen worden omgedraaid om pissebedden te bestuderen. Als een spin zijn prooi met draad omwikkelt, blijken stuiterende jongens en meisjes een onverwachte concentratie te hebben. Natuur brengt rust in drukke hoofden en het is nog leerzaam ook. Mijn zoon komt gebutst en gehavend weer thuis, elke schram verdiend met hands-on onderzoek.

Tijd

Kinderen hebben grote behoefte aan ‘lege’ tijd. Tom Hodgkinson zegt dat veel kinderen teveel aan georganiseerde activiteiten worden onderworpen. Doordat hun tijd wordt ingevuld door anderen, worden ze minder goed in zelf hun spel bedenken. Als de tijd van henzelf is, komt er ruimte vrij voor hun eigen verhalen. Veel hebben ze hiervoor niet nodig. Een tak is een geweer (tot zover mijn opvoedkundig verantwoorde poging geen speelwapentuig in huis te halen), of een toverstaf, of een auto (zoonlief zelf is dan een reus). Winkelspeelgoed is wat het is, maar die tak heeft duizend mogelijkheden. Kinderen rommelen tussen de struiken en klimmen in bomen, in hun hoofd zijn het oerwouden en bergketens. Ondertussen ontdekken ze hoe ver ze kunnen springen, ontwikkelen evenwicht en ruimtelijk inzicht. Ze bedenken oplossingen om van het schuurdak op de schutting te komen en hoe ze sloten kunnen oversteken. Volgens Hodgkinson levert dit kinderen, naast een portie handigheid, ook een dosis zelfvertrouwen op.

Flow

Juist als er geen volwassenen meekijken doen kinderen onmisbare ervaringen op. Vrij om onbespied hun gang te gaan kunnen kinderen helemaal opgaan in wat ze aan het doen zijn. Tijdens die ‘flow’-momenten komen hun interesses, vaardigheden en concentratie samen. ‘Lekker moeilijk’ noemt mijn zoon het wel: op de top van je kunnen bezig zijn. Volgens Maria Montessori is dit het moment dat je je als ouder (of leerkracht) op de achtergrond moet houden, omdat elke ‘goed zo’ het kind uit zijn concentratie haalt. Door zelf uit te vinden wat werkt en wat niet, leert een kind het meest. Tom Hodgkinson zegt ongeveer hetzelfde: opgroeien zou niet gestoord moeten worden door opvoedkundige pogingen het kind te kneden tot een bepaald eindresultaat. Een kind moet de ruimte krijgen om op te groeien tot wie hij is, aldus Hodgkinson.

In lege tijd komt ruimte vrij voor eigen verhalen

Veilig

Jean Liedloff gaat nog een stapje verder. Volgens haar is spelen zonder toezicht niet alleen onderdeel van de normale ontwikkeling van een kind, het is ook veiliger. Op basis van haar ervaringen bij een indianenstam in Zuid-Amerika schreef zij het boek ‘The Continuum Concept’. Het valt haar op dat de kinderen daar al vroeg wordt toevertrouwd een beetje op zichzelf te letten. Volgens Liedloff maken we kinderen kwetsbaar door ze continu te willen beschermen tegen mogelijke gevaren. Kinderen zijn geneigd om te voldoen aan de verwachtingen van hun ouders, aldus Liedloff. Daardoor valt een kind eerder als een ouder angstig naast hem staat te wachten. Andersom kan het positief werken als een kind het vertrouwen krijgt zichzelf te redden. Laat een kind los en hij ontdekt wat hij kan. En dat is vaak meer dan je denkt.

Dus neem ik mijn breiwerk, geniet van het zonnetje terwijl de kinderen de hort op zijn. Want mijn dochter gaat inmiddels haar grote broer achterna. En mijn moederhart? Dat went er wel aan.

Meer lezen?

The Idle Parent | Tom Hodgkinson | ISBN 9780141030357

The Continuum Concept | Jean Liedloff | ISBN 9780140192452

Montessori Concreet | Annemarie Moorman | ISBN 9789080404410

Boekentips

Tijdschrift op je mat!

Ontvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale) brievenbus

Verder lezen

De R is in de maand: het huisfeestjes-seizoen komt eraan!

De R is in de maand: het huisfeestjes-seizoen komt eraan!

De eerste weken van de QR-toegangscode liggen achter ons. De temperatuur lag op aangenaam nazomerniveau, de regen bleef uit, veel uitjes konden in een mild zonnetje ongedwongen doorgaan. Maar nu begint het! De woeste herfst is gekomen, met plensbuien en wind. De...

Doen: je kind dragen op vakantie

Doen: je kind dragen op vakantie

Je kind dragenis een van de handigste uitvindingen ooit. Het kan altijd en overal van pas komen. Maar op vakantie is het helemaal fijn en onmisbaar. Er zijn wel een paar dingen anders dan thuis. Draagconsulent Marloes de Graaf legt uit waar je op kunt letten bij het...

Zo wil je kind wél mee wandelen

Zo wil je kind wél mee wandelen

Mindere dagen; we hebben ze allemaal. Ze zijn niet alleen heel erg lang, ze zijn ook behoorlijk intensief. Echte energieslurpers. Wat helpt is je hoofd helemaal leegmaken. Het maken van een wandeling is daar perfect voor.  Tijdens het wandelen hoef je niet diep...

Speel maar met vuur

Speel maar met vuur

‘Houd je kinderen weg bij vuur, want het is gevaarlijk.’ Ronja de roversdochter zou het er niet mee eens zijn. En mijn eigen kinderen evenmin. Zullen we het omdraaien? Voed je kinderen op met vuur, zodat ze leren omgaan met gevaar. Vier zomers geleden kampeerden we op...

Winterkamperen mag op je bucketlist en dit is waarom

Winterkamperen mag op je bucketlist en dit is waarom

Kamperen in de winter afzien? Dat valt reuze mee. Je hebt eigenlijk maar een paar dingen nodig om er een winters feestje van te maken. WAT NEEM JE MEE We vroegen ervaringsdeskundige en fervent winterkampeerder Brechje om tips. Om te beginnen heeft de Bell-tent waar ze...

Hoe houd je vier jongens en een moestuin?

Hoe houd je vier jongens en een moestuin?

Dian is vaker buiten dan binnen. Samen met haar vier kinderen is ze altijd wel bezig in de moestuin. De tuin is meer dan een liefhebberij; het gaat over het echte volle leven. Van kiem tot oogst, het ritme van het jaar. Reden genoeg om ons te laten inspireren door...

STRUINTIPS

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind lekker gratis. Download editie THUIS! Vol tips om het thuis gezelliger te maken en een paar fijne cocoonweken te hebben.

Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0