Herfst: Een lesje van de natuur

door Jannie

De natuur is leerzaam! Veel scholen halen elk seizoen de natuur het klaslokaal in. Bloemenkransen, eikelslingers, wintertaferelen en zelfs kuikentjes heb ik gezien. Nog leerzamer dan de natuur naar binnen halen, is midden in het groen op ontdekkingstocht gaan. Je hoeft er geen biologieles van te maken, observeren en onderzoeken is al genoeg.

Oudere kinderen kunnen een natuurboekje bij houden. In een leeg schriftje plakken ze blaadjes en maken ze aantekeningen. Ook zelfgemaakte foto’s kunnen hier een plaats in krijgen.

Herfst

De herfst is het oogstseizoen. Het Engelse woord harvest is verwant aan onze benaming voor het najaar. Niet alleen de bekende appels en peren, maar ook bonen, pompoen en selderie worden geoogst. Boeren zullen het land op gaan voor aardappels en bieten.
Uiteraard verkleuren en vallen de bladeren van de bomen. Dit is een prachtig schouwspel om samen met je kind van te genieten. De zomer is uitbundig, maar de herfst kan er ook wat van!

Verkleuren van bladeren

Eigenlijk verkleurt het blad niet van groen naar geel/oranje, maar zat het geel of oranje altijd al in het blad! De groene kleur verdwijnt, zodat de andere tint zichtbaar wordt. Dit komt omdat er minder licht op het blad valt en daarom vermindert de aanmaak van bladgroenkorrels. Dit noemen we ook wel chloroplasten: de groene kleurstof van het blad. Onder invloed van de kortere dagen sluit de boom ook de toevoer van voeding naar de bladeren af, wat de afbraak van bladgroenkorrels versnelt. Dit is nodig omdat de boom moet overwinteren.

De gevallen bladeren vormen letterlijk een bladerdeken; het houdt de aarde, de planten, de wortels en de kleine dieren warm. Het vormt ook voedsel voor verschillende diertjes, schimmels en bacteriën. Ook gevallen bladeren zijn dus nuttig. De natuur verspilt niets!

Verzamelen, verzamelen

In de herfst verzamelen dieren van alles om de winter door te kunnen komen. Mensen doen dit ook in de vorm van oogsten. Dit is dus het ideale moment om een natuurverzameling te maken.

Noten
Er zijn heel veel verschillende noten te vinden in de herfst. Beukennoten, hazelnoten, eikels, en (tamme) kastanjes. Zoek uit welke noot van welke boom komt. Je kunt er vervolgens mee knutselen. Gebruik ze bijvoorbeeld voor een herfstslinger. Sommige noten kun je natuurlijk ook eten. Dit lijkt me ook een onderzoekje waard. Walnoten zijn botanisch gezien geen noten, maar wel heel lekker! Wanneer je noten hebt verzameld en buiten op een schaal zet, kun je vanuit je woonkamer kijken hoe eekhoorns en andere dieren deze komen halen. Zij hebben deze noten nodig om de winter door te komen.


Paddenstoelen hebben hele spannende namen zoals eekhoorntjesbrood, elfenbankje, zwavelkopje of vliegenzwam

Bladeren
Probeer eens een kleurenverloop te maken met allerlei herfstbladeren. Van bruin naar rood, oranje, geel en groen.

Paddenstoelen
Vertel je kind dat paddenstoelen schimmels zijn. Paddenstoelen groeien graag op schaduwrijke plekken op boomstammen, op het grasveld of tussen de gevallen bladeren. Ze hebben ook nog hele spannende namen zoals eekhoorntjesbrood, elfenbankje, zwavelkopje of vliegenzwam. Het is niet vreemd dat deze schimmel de fantasie zo prikkelt.

Takkenwal
Van afgewaaide takken of snoeiafval kun je een takkenwal maken. In deze wal kunnen dieren zich verstoppen. Dit doe je door een paar stevige takken op een rij te zetten en deze een stukje in te graven. Ongeveer 40 centimeter verderop doe je dit ook. Hiertussen stort je al je verzamelde takken. Deze wal past perfect in een ontdektuin.

Wind en regen

Met een pluviometer en een windmolentje kun je veel leren over het weer. Misschien heb je zelfs wel een barometer in huis. Kijken naar de wolken geeft ook een schat aan informatie. Leg een dennenappel in de tuin. Hij staat open wanneer het droog is, als hij langzaam sluit, dan komt er regen aan. Probeer samen het weer te voorspellen.

Natuurspeurtocht

Het bos is een fantastische plek voor een speurtocht. Hier vind je noten, bladeren én paddenstoelen. Je kunt een route uitstippelen door stukjes dik garen om takken te knopen. Laat de kinderen onderweg dingen verzamelen. Trakteer iedereen op het einde van de tocht op een lekkere warme drank.

Mooie plekken

Fruitboomgaard
In het begin van de herfst zijn er nog een aantal appelplukdagen in verschillende boomgaarden.

De plassen op straat
Wanneer het regent hoef je niet binnen te blijven. Ga juist naar buiten en ontdek wat er met de regen allemaal te beleven is. Lees ook ons artikel Waanzinnige Winter voor meer inspiratie.

Bos
Het bos verandert in een oranjerodegele zee. Dit blijft elk jaar weer mooi.

Avondwandeling
Het wordt weer vroeg donker, het is daarom een mooie tijd om in het donker nog even naar buiten te gaan. Alles ziet er anders uit en dat is voor kinderen nog heel nieuw en spannend. Het is een hele belevenis in het donker

Vindselmuseum
Na al die activiteiten heeft je kind vast een hoop spullen gevonden. Hiermee kun je een vindselmuseum of -collectie maken. Zoek samen naar informatie over de spullen en schrijf bij alles op wat het is. Maak een uithangbord en uitnodigingen voor vriendjes en bespreek de openingstijden. Zo kunnen nog veel meer mensen iets nieuws leren van de natuur!

Lesje van de lente

Lesje van de zomer

Lesje van de winter

Boekentips

Tijdschrift op je mat!

Ontvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale) brievenbus

Verder lezen

Kinderen leren ook door te lanterfanten

Kinderen leren ook door te lanterfanten

Vandaag de stad in, morgen naar het bos. En als je thuis blijft, voelt het alsof je je kind iets onthoudt. Nergens voor nodig. Kinderen leren juist ook van niets doen. Geef mij maar een todo-list tjokvol Dolce far niente, en dan zien we wel wat er dan spontaan uit de...

Lekker op blote voeten in de winter

Lekker op blote voeten in de winter

Kinderen en de natuur horen zo duidelijk bij elkaar. Voor hun ontwikkeling. Om te spelen, ontdekken, rond te scharrelen, vertrouwd te raken met alle elementen. Maar ook voor de opbouw van hun weerstand, aanvoer van vitamine D en kiezelzuur kunnen kinderen niet genoeg...

Beter naar buiten in de winter met Wildling shoes

Beter naar buiten in de winter met Wildling shoes

Kinderen en de natuur horen zo duidelijk bij elkaar. Voor hun ontwikkeling. Om te spelen, ontdekken, rond te scharrelen, vertrouwd te raken met alle elementen. Maar ook voor de opbouw van hun weerstand, aanvoer van vitamine D en kiezelzuur kunnen kinderen niet genoeg...

6 tips voor buitenspelen in de herfst

6 tips voor buitenspelen in de herfst

De herfst is in volle gang. Knus, zeker. Maar buitenspelen kan een grotere uitdaging zijn nu we minder zon zien en wind en regen de boel overnemen. Geen treuriger aanblik dan een moeder met haar peuter in regenpak in een druilerig speeltuintje. Het gras is nat, net...

Ga naar buiten! 7 tips om het echt te doen

Ga naar buiten! 7 tips om het echt te doen

Heb jij ook zo belachelijk genoten van de vakantie? Van eindeloos veel buiten zijn? Van misschien zelfs onafgebroken in de buitenlucht zijn, omdat je een paar weken in een tent sliep en dus niets anders meemaakte dan grassprietjes, bomen, water, wind, zon, de zee of...

Naar een tropisch eiland met het hele gezin, wie wil dat nu niet?

Naar een tropisch eiland met het hele gezin, wie wil dat nu niet?

Blauw water, wit zand, kokosnoten en oneindige vrijheid. Droom jij er ook van? Je baby meenemen naar ongekende hoogten, maar dan wel tien uur lang twijfelen of je nu wel of niet borstvoeding mag geven in een vliegtuig. (spoiler: ja, het mag overal) Tropische hitte, en...

STRUINTIPS

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind lekker gratis. Download editie THUIS! Vol tips om het thuis gezelliger te maken en een paar fijne cocoonweken te hebben.

Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0