Herfst: Een lesje van de natuur

door Jannie

De natuur is leerzaam! Veel scholen halen elk seizoen de natuur het klaslokaal in. Bloemenkransen, eikelslingers, wintertaferelen en zelfs kuikentjes heb ik gezien. Nog leerzamer dan de natuur naar binnen halen, is midden in het groen op ontdekkingstocht gaan. Je hoeft er geen biologieles van te maken, observeren en onderzoeken is al genoeg.

Oudere kinderen kunnen een natuurboekje bij houden. In een leeg schriftje plakken ze blaadjes en maken ze aantekeningen. Ook zelfgemaakte foto’s kunnen hier een plaats in krijgen.

Herfst

De herfst is het oogstseizoen. Het Engelse woord harvest is verwant aan onze benaming voor het najaar. Niet alleen de bekende appels en peren, maar ook bonen, pompoen en selderie worden geoogst. Boeren zullen het land op gaan voor aardappels en bieten.
Uiteraard verkleuren en vallen de bladeren van de bomen. Dit is een prachtig schouwspel om samen met je kind van te genieten. De zomer is uitbundig, maar de herfst kan er ook wat van!

Verkleuren van bladeren

Eigenlijk verkleurt het blad niet van groen naar geel/oranje, maar zat het geel of oranje altijd al in het blad! De groene kleur verdwijnt, zodat de andere tint zichtbaar wordt. Dit komt omdat er minder licht op het blad valt en daarom vermindert de aanmaak van bladgroenkorrels. Dit noemen we ook wel chloroplasten: de groene kleurstof van het blad. Onder invloed van de kortere dagen sluit de boom ook de toevoer van voeding naar de bladeren af, wat de afbraak van bladgroenkorrels versnelt. Dit is nodig omdat de boom moet overwinteren.

De gevallen bladeren vormen letterlijk een bladerdeken; het houdt de aarde, de planten, de wortels en de kleine dieren warm. Het vormt ook voedsel voor verschillende diertjes, schimmels en bacteriën. Ook gevallen bladeren zijn dus nuttig. De natuur verspilt niets!

Verzamelen, verzamelen

In de herfst verzamelen dieren van alles om de winter door te kunnen komen. Mensen doen dit ook in de vorm van oogsten. Dit is dus het ideale moment om een natuurverzameling te maken.

Noten
Er zijn heel veel verschillende noten te vinden in de herfst. Beukennoten, hazelnoten, eikels, en (tamme) kastanjes. Zoek uit welke noot van welke boom komt. Je kunt er vervolgens mee knutselen. Gebruik ze bijvoorbeeld voor een herfstslinger. Sommige noten kun je natuurlijk ook eten. Dit lijkt me ook een onderzoekje waard. Walnoten zijn botanisch gezien geen noten, maar wel heel lekker! Wanneer je noten hebt verzameld en buiten op een schaal zet, kun je vanuit je woonkamer kijken hoe eekhoorns en andere dieren deze komen halen. Zij hebben deze noten nodig om de winter door te komen.


Paddenstoelen hebben hele spannende namen zoals eekhoorntjesbrood, elfenbankje, zwavelkopje of vliegenzwam

Bladeren
Probeer eens een kleurenverloop te maken met allerlei herfstbladeren. Van bruin naar rood, oranje, geel en groen.

Paddenstoelen
Vertel je kind dat paddenstoelen schimmels zijn. Paddenstoelen groeien graag op schaduwrijke plekken op boomstammen, op het grasveld of tussen de gevallen bladeren. Ze hebben ook nog hele spannende namen zoals eekhoorntjesbrood, elfenbankje, zwavelkopje of vliegenzwam. Het is niet vreemd dat deze schimmel de fantasie zo prikkelt.

Takkenwal
Van afgewaaide takken of snoeiafval kun je een takkenwal maken. In deze wal kunnen dieren zich verstoppen. Dit doe je door een paar stevige takken op een rij te zetten en deze een stukje in te graven. Ongeveer 40 centimeter verderop doe je dit ook. Hiertussen stort je al je verzamelde takken. Deze wal past perfect in een ontdektuin.

Wind en regen

Met een pluviometer en een windmolentje kun je veel leren over het weer. Misschien heb je zelfs wel een barometer in huis. Kijken naar de wolken geeft ook een schat aan informatie. Leg een dennenappel in de tuin. Hij staat open wanneer het droog is, als hij langzaam sluit, dan komt er regen aan. Probeer samen het weer te voorspellen.

Natuurspeurtocht

Het bos is een fantastische plek voor een speurtocht. Hier vind je noten, bladeren én paddenstoelen. Je kunt een route uitstippelen door stukjes dik garen om takken te knopen. Laat de kinderen onderweg dingen verzamelen. Trakteer iedereen op het einde van de tocht op een lekkere warme drank.

Mooie plekken

Fruitboomgaard
In het begin van de herfst zijn er nog een aantal appelplukdagen in verschillende boomgaarden.

De plassen op straat
Wanneer het regent hoef je niet binnen te blijven. Ga juist naar buiten en ontdek wat er met de regen allemaal te beleven is. Lees ook ons artikel Waanzinnige Winter voor meer inspiratie.

Bos
Het bos verandert in een oranjerodegele zee. Dit blijft elk jaar weer mooi.

Avondwandeling
Het wordt weer vroeg donker, het is daarom een mooie tijd om in het donker nog even naar buiten te gaan. Alles ziet er anders uit en dat is voor kinderen nog heel nieuw en spannend. Het is een hele belevenis in het donker

Vindselmuseum
Na al die activiteiten heeft je kind vast een hoop spullen gevonden. Hiermee kun je een vindselmuseum of -collectie maken. Zoek samen naar informatie over de spullen en schrijf bij alles op wat het is. Maak een uithangbord en uitnodigingen voor vriendjes en bespreek de openingstijden. Zo kunnen nog veel meer mensen iets nieuws leren van de natuur!

Lesje van de lente

Lesje van de zomer

Lesje van de winter

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Arnon Grunberg als De reservevader

Arnon Grunberg als De reservevader

In juli 2014 bood de schrijver Arnon Grunberg via de Volkskrant aan om twee weken lang reservevader te zijn. Hij zou de plek van de echte vader innemen. Eten van zijn bord, spelen met zijn kinderen en slapen in zijn bed. De echte vader zou dan op welverdiende vakantie...

6 tips voor buitenspelen in de herfst

6 tips voor buitenspelen in de herfst

De herfst is in volle gang. Knus, zeker. Maar buitenspelen kan een grotere uitdaging zijn nu we minder zon zien en wind en regen de boel overnemen. Geen treuriger aanblik dan een moeder met haar peuter in regenpak in een druilerig speeltuintje. Het gras is nat, net...

Paddestoelen vilten met het Viltpaleis

Paddestoelen vilten met het Viltpaleis

Femke van Veen van het Viltpaleis maakte voor Kiind een prachtige vilten paddestoel met beschrijving. Ook stelde zij voor de lezers van Kiind een pakketje samen zodat je zelf makkelijk aan de slag kunt!   Benodigdheden Witte merinowol, ongeveer 10 gram Rode...

Vier je stam met de pop-up potluck picknick

Vier je stam met de pop-up potluck picknick

We zitten midden in een Kiind-uitdaging via Instagram: #vierjestam. Omdat we geloven dat het leven mooier en makkelijker wordt als je samen bent. En wauw, we zijn met dit idee niet alleen! Jullie sprongen massaal in en delen de liefste hartverwarmendste en eerlijkste...

Weekendje weg met je kind? Ga naar Buitenkunst!

Weekendje weg met je kind? Ga naar Buitenkunst!

Kom, we gaan een weekendje Buitenkunsten, zei ik tegen mijn zoon. Hij is 8 jaar. Een creatief joch met een onuitputtelijke stroom aan ideeën voor projecten, bouwsels, knutsels en toneelstukken. Buitenkunst lijkt mij echt iets voor hem. Hij zag het wel zitten, al kon...

DOWNLOAD GRATIS EBOOK

Lees 'Zo bereid je je voor op je baby'. Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0