De Poolse kinderarts Janusz Korczak (1878-1942) leidde begin 20e eeuw een weeshuis in Warschau. Hij ontwikkelde een methode waarin wederzijds respect de basis was, nadat hij gemerkt had dat straffen en een autoritaire houding weinig effect hadden. Korczak introduceerde de kinderrechtbank: kinderen konden elkaar – maar ook de leiding – voor de rechtbank laten verschijnen. Een conflict of overtreding werd zo opgelost door er publiekelijk over te praten, en tot een eerlijke consequentie te komen. Vaak was dat overigens vergiffenis en de aansporing om je te verbeteren.

Centrale aspecten: openheid, verantwoording, kinderen net zo serieus nemen als volwassenen. Korczaks gedachtegoed inspireert velen, in ouderschap en onderwijs.

NADENKEN VOOR JE REAGEERT

Pedagoog Joop Berding verdiepte zich in het werk van Korczak. In het weeshuis leerden de kinderen om briefjes te schrijven met hun vragen, in plaats van ze direct te stellen. Berding legt uit waarom dat goed werkt:

‘Respect, rechtvaardigheid, participatie, dialoog en reflectie – dat zijn de begrippen waar zijn werk van doordrenkt is. Ze leerden zo te wachten op een antwoord. Overigens was het voor een deel ook zelfbescherming, hij bakende zijn grenzen af, om zijn eigen rust te bewaken. Korczak is een voorbeeld van het respectvol met elkaar omgaan, van opvoeder naar kind, maar ook van kind naar opvoeder en kinderen onderling. Hij stelde steeds de vraag naar de rechtvaardigheid van onze handelingen: doe ik hiermee het kind recht, maar ben ik ook trouw aan mezelf? We zijn geneigd om almaar snel te reageren. Als dat een patroon wordt, gaat iedereen er zich naar gedragen en verdwijnt de tijd om na te denken. Zeg zo nu en dan tegen je kinderen: ‘Daar wil ik even over nadenken.’

Het permanente appèl dat kinderen op ons doen, put ons uit, als we overal op ingaan. Moeten we voortdurend meegaan in hun wensen? Het is niet erg als je even niet speelt of helpt. Ze mogen leren dat jij ook iets voor jezelf hebt. Mijn kleinkinderen hebben weleens moeite om zichzelf te vermaken, dan krijg ik veel hulpvragen. Dat vind ik opvallend, het lijkt echt iets van deze generatie.’

Doe ik hiermee het kind recht en ben ik ook trouw aan mezelf?

Gratis Kiind tijdschrift

Download voor nop editie THUIS

RECHTVAARDIG SAMENLEVEN

Het lijkt makkelijk (en snel) om kinderen gewoon te zeggen wat ze wel en niet mogen, wat goed en fout is. Janusz Korczak nam de tijd, in de vorm van een kinderrechtbank, om te luisteren naar elkaar, het maken van een afweging en dan tot besluiten komen. Wat zijn daar de voordelen van?

Berding: ‘De pedagogiek van Korczak draait om de vraag: hoe kunnen we rechtvaardig samenleven met mensen die we niet zelf hebben uitgekozen? Het is duidelijk dat daar veel geduld voor nodig is. Zeker omdat er onvermijdelijk ruzies en conflicten en belangentegenstellingen zijn. Hoe deze vreedzaam op te lossen? Daar gaat het idee en het werk van de kinderrechtbank om. Een groot voordeel is dat zo veel mogelijk belangen, ook dat van de ‘overtreder’ naar voren kunnen komen, in het openbaar. Dus geen achterkamertjes waarin het even wordt bedisseld. De hele gemeenschap (de klas, de leefgroep) wordt er op die manier bij betrokken en dat is belangrijk omdat in zekere zin ook de gemeenschap moet worden ‘geheeld’.’

Beeld: Jana Boekholt

MEER LEZEN

Joop Berding | Ik ben ook een mens
Justine Mol | Opgroeien in vertrouwen
Peter Gray | Free to learn

Boekentips

Tijdschrift op je mat!

Ontvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale) brievenbus

Verder lezen

Kinderen blijven creatief door te proeven, voelen en ruiken

Kinderen blijven creatief door te proeven, voelen en ruiken

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

Consequent zijn hoeft niet (wees liever betrouwbaar)

Consequent zijn hoeft niet (wees liever betrouwbaar)

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

Speel maar met vuur

Speel maar met vuur

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

Zo kan je kind helpen in de keuken

Zo kan je kind helpen in de keuken

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

De meeste kinderen hebben geen school nodig

De meeste kinderen hebben geen school nodig

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

5x Je kind betrekken bij het stemmen

5x Je kind betrekken bij het stemmen

Download voor nop editie THUISBoekentipsKinderen zijn geen puppy’s | Jürgen PeetersHow2talk2kids | Adele FaberTemperamentvolle kinderen | Eva BronsveldOnvoorwaardelijk ouderschap | Alfie KohnOntvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale)...

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind lekker gratis. Download editie THUIS! Vol tips om het thuis gezelliger te maken en een paar fijne cocoonweken te hebben.

Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0