Column: Kleine woorden in de opvoeding

door Kaj van der Plas

‘Hou daar nu eens mee op!’ brult een vader tegen zijn puberkinderen in de tent naast ons. Met ‘Nu – Hier – Komen!’ roept een moeder haar zevenjarige dochter uit de zandbak bij het restaurant. ‘Wat zeg je dan?’ hoor je om de haverklap in de campingwinkel. En ‘Stop hou op!’ blijkt als woordcombinatie iedere Nederlandse peuter en kleuter in de mond bestorven te liggen. Daar is geen woord Frans bij – het was dan ook op een camping in Nederland – en toch kom je er in de opvoeding geen steek verder mee. Daar is een extra woordje voor nodig: want.

 

Oh, niet te vergeten: dit artikel is mede mogelijk gemaakt door de campinggasten van Costa Hollandia.

Opvoeden met visie

Deze zomer op de camping viel me in alle gehoorde kreten van ouders naar hun kroost (tentdoek dempt niet) één woordje op dat schitterde door afwezigheid. Het woordje ‘want’ dus. Waarom ik dat kleine woordje ‘want’ miste? Omdat je je kind zonder ‘want’ niet leert wat je hem wilt leren. Kijk, volgens mij is iedere opvoeder – zo niet altijd, dan wel van tijd tot tijd – een idealist. Jouw eigen idee van hoe je gelukkig kunt zijn in deze wereld is het ideaal van waaruit je opvoedt. Daar werk je met en voor je kind naartoe.


Dankzij de uitleg leert je kind de wereld te begrijpen

Jouw visie bepaalt dus hoe je reageert op je kind als het uit zichzelf iets doet of juist iets laat. Je zegt ‘niet doen! om je kind gedrag te leren vermijden dat ongelukkig kan maken of ongezond/onveilig is. Je roept ‘goed zo!’ om gedrag te bekrachtigen dat past bij jouw opvoedideaal. Maar je leert op die manier je kind niets over veiligheid en gezondheid, en brengt jouw ideaal niet onder woorden. Het enige wat je je kind zo zonder ‘want’ leert is ‘het is zo, het moet, het mag niet, omdat papa/mama het zegt’. 

Want = waarom

Als jij probeert uit te leggen waarom je bepaald gedrag van je kind prettig vindt en ander gedrag niet, kom je er meteen achter of jouw reden wel geldig is. Waarom moeten de puberkinderen nu eens ophouden? Waarom moet je dochter Nu Hier Komen uit de zandbak? Waarom alsjeblieft of dankjewel zeggen? En waarom vindt peuter A dat peuter B moet stoppen ophouden?

Door consequent het kleine woordje ‘want’ te gebruiken, breng je het waarom van bepaald gedrag ter sprake. Zo leer je je kind jou te begrijpen. Hij leert immers de reden waarom jij zo reageert als je doet, en waarom jij van hem vraagt wat je vroeg. Maar je leert je kind ook om de wereld te begrijpen: op de achtergrond speelt jouw visie op de wereld waarin je kind opgroeit immers steeds een rol. Waarom gedraag je je als mens in de wereld tussen andere mensen op een bepaalde manier? Jouw opvoedideaal dus. Maar ook daagt het gebruik van dat ene kleine woordje jou keer op keer uit om zelf je reacties onder de loep te nemen. Waarom reageer je zo, en waarom verwacht je bepaald gedrag van je kind? Met één klein woordje breng je jouw idealen, jouw visie, jouw waarden aan de oppervlakte van de dagelijkse opvoedpraktijk. Is dat eigenlijk niet iets groots?

Voor de volledigheid: Henk de Vos wijst erop, dat voorbeeldgedrag nog sterker werkt dan woorden. En gedrag kan woorden al hun kracht ontnemen. Bekijk zijn lezing: ‘Opvoeden is een riskant experiment‘ op Kiind.

 

Blij met Kiind? Bestel het enige echte boektijdschrift Opvoeders en huttenbouwers nu! Perfect als cadeau of voor jezelf. Met het beste van vijf jaar Kiind en meer.

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Hoe leert je baby praten?

Hoe leert je baby praten?

Hoera! Je kind zegt zijn eerste woordje! De brabbelfase is voorbij. Wat kun je trots zijn als je dreumes ´papa´ of ´mama´ zegt. Een belangrijke mijlpaal is bereikt. In dit artikel zal ik vertellen hoe de taalontwikkeling verloopt bij kinderen tussen de 1 en 2,5 jaar....

Mindful omgaan met je huilende baby

Mindful omgaan met je huilende baby

Vraag 1: Wat is het geluid van een hand die klapt? Antwoord: Het geluid van een hand die klapt is het geluid van een hand die klapt. Vraag 2: Wat is het geluid van een kind dat huilt? Antwoord: het geluid van een kind dat huilt is het geluid van een kind dat huilt....

Emoties benoemen met de Sensicirkel

Emoties benoemen met de Sensicirkel

Mijn dochter is soms boos, heel erg boos. Dat is helemaal niet zo erg. Boos zijn is ook wel eens lekker. Tenminste, dat vind ík. Ik weet van mezelf vaak wel wat er aan de hand is, waarom ik boos word (en soms ook niet). Voor mijn dochter is dat veel lastiger. Ik zie...

Wanneer verbinden met de ander pijn doet

Wanneer verbinden met de ander pijn doet

Verbinden met de ander, dat is waar we allemaal naar op zoek zijn. Erkenning, lief gevonden worden, de ander liefhebben, gezien worden, gehoord worden. Dat gaat niet altijd vanzelf. Hoe kun je van een pijnlijke naar een helende verbinding in drie stappen? Een fijne en...

5 tips om conflicten tussen kinderen op te lossen

5 tips om conflicten tussen kinderen op te lossen

Je schatten van kinderen die continu conflicten hebben. Een punthoofd kun je ervan krijgen. Een hoge bloeddruk trouwens ook. Eva Bronsveld schreef het boek Samen spelen, wat nou delen? en geeft daarin tips hoe je je kinderen kunt leren zelf ruzies op te lossen. Of nog...

Sorry zeggen is ook voorleven

Sorry zeggen is ook voorleven

Sorry zeggen zonder het te menen, daar hebben we niks aan. Maar oprecht sorry zeggen, dat is een ander verhaal. Hoe een heuse sorry hartstikke opvoedkundig kan zijn. Excuses hoor! Sorry dat ik de koffie omgooi, sorry dat ik niet help met opruimen, sorry dat ik het...

0