Kleuters in de knel – dat moet beter!

door Christel Rengers

Kleuters willen spelen. Elke ouder weet dat, en elke leerkracht ook. De monitor heeft voor het dossier onderwijs al meerdere verhalen gemaakt, waaronder over de prestatiedruk op kleuters. Daarvoor spraken zij verschillende kleuterjuffen die zich zorgen maken over de steeds grotere nadruk op presteren. Eén van hen, Marga Fennema schreef er een opiniestuk over.

Kennen we het jonge kind nog wel?

Fennema schrijft dat het lijkt alsof we langzaamaan steeds harder trekken aan het jonge kind: ‘De prestatiedruk die wij als volwassenen geregeld ervaren, oefenen wij ook uit op de kwetsbare doelgroep waar wij mee werken. Het gaat meer over wegen en gewogen worden. De methode bepaalt grotendeels de werkwijze waardoor er minder ruimte is voor de waardevolle eigen inbreng van kinderen en spontane ideeën van de leerkracht. We controleren wat af.’

Zo wordt er gekeken of een kleuter tijdens het knutselen zelfstandig zestien gelijke vakjes kan vouwen. Waarna op de weektaak wordt genoteerd of het doel is behaald. Het rooster is dichtgetimmerd en de nadruk ligt op cognitieve activiteiten, stelt Fennema. We belasten jonge kinderen met zaken waar ze vaak nog niet aan toe zijn zoals schrijfles of het feit dat kinderen aan het eind van groep 2 een bepaald aantal letters moeten kennen. En dan heeft ze het nog niet eens gehad over de Cito-toets voor kleuters. Dat vind zij hét instrument dat niet meet wat je wil weten. Ondanks dat de toets niet verplicht is durven veel scholen het niet los te laten zo schrijft Fennema. Maar zo vraagt ze zich af kennen wij het jonge kind nog wel en weten we wat het nodig heeft?

Spel is de drager van de ontwikkeling

Fennema schrijft dat CDA-Kamerlid Michel Rog in februari gepeild heeft wat zo’n drieduizend kleuterleerkrachten vinden van het huidige kleuteronderwijs. Daar kwam uit dat negen van de tien kleuterleerkrachten vinden dat er een specialistische opleiding moet komen voor het geven van kleuteronderwijs. Ze geven aan dat er momenteel onvoldoende kennis is over het jonge kind. Terwijl alles valt of staat bij de deskundigheid van de leerkracht. Want uit onderzoek blijkt dat de leerkracht de belangrijkste factor is die invloed heeft op de leerling. Fennema vindt dat de methode zou moeten fungeren als bronnenboek en niet leidend zou moeten zijn voor het onderwijs.

Ze benadrukt ook het belang van spel, wat naar haar idee geregeld wordt onderschat. Terwijl spel de drager van de ontwikkeling van kleuters is. Ook voldoende beweging is essentieel voor kleuters en hier mag meer aandacht voor komen. Zij denkt dat de leertijd effectiever wordt als we meer bewegen met de kinderen.

Vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling

Fennema sluit af met dat de politiek meer geld naar het onderwijs wil, denk aan verhoging van het salaris. Maar, zo stelt ze terecht: ‘Is dat de enige oplossing? Het zijn de onbetaalbare dingen die het hem doen. Vertrouwen! Ik pleit voor vertrouwen in de deskundigheid van de leerkracht en vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Als kwaliteiten van leerkrachten tot hun recht komen, geldt dat voor kinderen ook. School zou over het leven moeten gaan, dan komt het leren vanzelf.’

Meer lezen

Free to learn, Peter Gray

Unschooling, Sarah Mcgrath

Een kleuter is geen leerling

‘Eén, twee, in de maat’, over leren en schoolsystemen

Spelen met niets

De Vrijeschool is een voorbeeld voor schoolvernieuwers

Democratisch onderwijs: Leren lezen op een school zonder klassen en toetsen

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

5 handige tips over leerplicht

5 handige tips over leerplicht

Leerplicht: we zijn eraan gewend. En we interpreteren het als: naar school gaan. Leerplicht zou je ook een leerrecht kunnen noemen.  Een maatschappelijke voorziening die ieder kind in staat stelt om te kennis op te doen. In de zoektocht naar het juiste onderwijs voor...

Kinderen als radiografisch bestuurbare auto’s

Kinderen als radiografisch bestuurbare auto’s

In de wachtkamer van de artsenpraktijk rinkelt de telefoon aan een stuk door. De arts-assistent neemt steeds de telefoon op en reageert. ‘Psychologisch onderzoek voor uw zoon?’, ‘IQ-test voor uw dochter?’ ‘Doorverwijzing voor een...

Productiviteit gedijt op een thuisblijfdag

Productiviteit gedijt op een thuisblijfdag

Productief zijn op school, dat is niet altijd even makkelijk binnen ons huidige onderwijssysteem. Voldoen aan het volbrengen van de gewenste opdrachten, eitjes uitbroeden, eureka-momenten, stug doorbikkelen omdat het moet. In het meest ideale geval is productief zijn...

Recensie: Het gedwongen onderwijs voorbij

Recensie: Het gedwongen onderwijs voorbij

Confronterend, inspirerend en pijnlijk herkenbaar. Het lezen van Peter Hartkamps boek ‘Het gedwongen onderwijs voorbij’ is de vinger op de zere plek. Om te kunnen begrijpen waarom Hartkamp spreekt over gedwongen onderwijs, hoe het tot stand kwam en in stand gehouden...

Tips van een thuisonderwijzer

Tips van een thuisonderwijzer

De komende drie weken zijn alle ouders een beetje thuisonderwijsouders. Ook voor ouders die al thuisonderwijs geven, zoals wij, is het een vreemde tijd zonder clubjes, cursussen en workshops. Misschien valt het je niet per se zwaar en vind je het leuk om er meer uit...

Dit zijn de mooiste ideeën voor het onderwijs van de toekomst

Dit zijn de mooiste ideeën voor het onderwijs van de toekomst

Er moet wat veranderen in het onderwijs, dát is wel duidelijk. Het systeem bestaat al een tijdje er is nogal veel veranderd in de wereld. We vroegen jullie om de mooiste ideeën voor het onderwijs van de toekomst. Wij hebben er al zin in! Hanneke: Ik zou het van...

DOWNLOAD GRATIS EBOOK

Lees 'Zo bereid je je voor op je baby'. Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0