‘Dennis, ik vind het niet leuk als je op de muren tekent’, zegt een vader aarzelend tegen zijn zoontje van zes. Dennis tekent nog vrolijk even door, terwijl zijn vader de laatste berichten op zijn smartphone checkt. ‘Mijn poppetje is mooi geworden hè’, zegt Dennis stralend. ‘Ja schatje, je kunt mooi tekenen’, antwoordt zijn vader wat afwezig. Als hij alle berichten heeft gelezen, bergt hij zijn telefoon snel weer in de tas op. Dan kijkt hij eens goed naar de muur en ziet het slordige zwartgetekende poppetje op de pasgeschilderde wand. “Och, dat gaat er nooit meer vanaf. Wat jammer dat je dit hebt gedaan”, stamelt vader. Met ingehouden woede en rood aangelopen hoofd pakt hij snel een doek met wat schoonmaakmiddel. Nijdig begint hij met het boenen van de muur. Hij vermijdt de confrontatie met zijn zoon, want hij wil en moet positief blijven.
Positief moet
Ouders mogen niet meer zomaar zeggen dat iets niet mag als kinderen regels overtreden. Boeken over positief opvoeden en pedagogische adviezen om positief te blijven bij stout gedrag geven ouders het idee dat ze de hele tijd vrolijk horen te zijn. ‘Blijf positief!’ is de nieuwste kreet. Boos zijn is uit de mode. Zelfs premier Rutte is van mening dat we niet meer zo moeten somberen en mopperen. Ondanks negatieve signalen van oplopende begrotingstekorten en hogere werkeloosheidscijfers kunnen we ons volgens Rutte beter richten op de positieve ontwikkelingen in ons land. Ouders moeten in de omgang met hun kinderen kijken naar wat goed gaat.
Doen alsof
Voorstanders van positief opvoeden vinden dat kinderen moeten opgroeien met ouders als acteurs en actrices. Vaders en moeders die vriendelijk doen als ze boos zijn en vrolijk doen als ze zich teleurgesteld of ongerust voelen. Een opvoedklimaat waarin enkel ruimte is voor een positieve benadering. Als kinderen stuiterend door het huis springen, moeten ouders rustig en lief blijven. Als kinderen schreeuwen en gillen moeten ouders het gedrag negeren. Als kinderen gooien met hun spullen moeten ouders het goede voorbeeld geven. Als kinderen met elkaar op de vuist gaan moeten ouders begrip tonen. Ook al koken opvoeders van woede, het advies is om dit niet te laten merken. Negatieve gevoelens bestaan niet. Ouders mogen zich niet meer als echte mensen met echte gevoelens laten zien. Doe alsof. Opvoeden is een kunstje geworden.
Boos zijn is uit de mode
Uitputtingsslag
Er zit een addertje onder het gras van de positivo’s. Niemand houdt het namelijk vol om de hele dag lief en aardig te zijn. Mensen die nooit hun werkelijke gevoelens tonen lopen voortdurend op hun tenen. Ze kunnen zichzelf niet zijn. Soms lopen de spanningen zo hoog op dat de opgekropte negatieve gevoelens teveel worden. Dan barst de bom. Als de maat vol is reageren we overdreven streng. Een vader geeft zijn zoon ineens een pak rammel als hij voor de zoveelste keer vriendelijk heeft gevraagd om te stoppen met voetballen in de gang. Een moeder smijt plotseling boos haar tas op de grond als haar dochtertje van vier na 15 minuten rustig wachten nog steeds weigert om mee te lopen. Een schuldgevoel blijft hangen, want het lukte niet om positief te blijven. Opvoeden op deze manier geeft stress en is een ware uitputtingsslag.
Onecht gedrag
Als ouders niet hun ware gevoelens tonen, leren de kinderen ze niet echt kennen. Opvoeders die zich te aardig gedragen als ze boos zijn en te gezellig doen als ze verdrietig zijn vertonen onecht gedrag. Als ouders niet congruent zijn; de verbale informatie komt niet overeen met de non-verbale informatie, dan worden woorden inhoudsloos. Juist jonge kinderen hebben feilloos in de gaten of hun vader of moeder menen wat ze zeggen. Kinderen zijn als spiegels. Ze zullen net zo lang hun grenzen opzoeken totdat ouders hierin duidelijker zijn. Dan pas zullen kinderen bereid zijn om te luisteren.
Wees een mens
Neem kinderen weer serieus. Natuurlijk is het niet verstandig om in woede uit te barsten. Dan verlies je je geduld en vergeet je je verstand. Soms helpt het om eerst tot tien te tellen voordat je je kinderen terecht wijst. Maar het kan geen kwaad om te laten merken dat je af en toe uit je doen bent. Dat je boos bent. Dat je verdrietig bent. Dat de maat vol is. Dat je moe bent. Dat je ongerust bent. Als mens.
Marre Taal geeft workshops en trainingen aan ouders en pedagogisch medewerkers rondom opvoeden en communicatie via haar bedrijf Iristrainingen.
