Meer kleur in de boekenkast graag

door Nelleke Bos

Het is niet meer te houden: we snakken naar diversiteit! Ook in de kinderliteratuur willen we flink meer aan diversiteit in gender, liefde en kleur in de boekenkast. Toch is het nog goed zoeken naar kinderverhalen waarin er werkelijk diversiteit is. Kiind is al jaren fan van kinderboeken die met zorg en aandacht gemaakt zijn. Daarom vind je hier een frisse lijst met boekentips rijk aan culturele en etnische variatie.

Echt inclusief betekent…

Je bent er niet met hier en daar een personage met een andere huidskleur dan wit. Dat noemen we tokenisme: dat ene niet-witte karakter is er voor de vorm aan toegevoegd. Diversiteit heeft nogal wat meer inhoud nodig dan een sausje over een verder kleurloos verhaal. Ook – en let op, want dit gaat echt weleens mis – heeft een goed en divers kinderboek een hoge kwaliteit en niet alleen maar een beregoede boodschap. Een themaboek met een belangrijke visie redt het niet zonder sterke verhaallijn, creatieve illustraties en vet goede grapjes op kinderniveau. Zo bleven de meest verantwoorde themaboeken bij ons altijd achter in de kast stofhappen. Hadden ze maar leuk moeten zijn!

Own-voices 

Ook goed om te checken: is het verhaal geschreven vanuit bijvoorbeeld een wit perspectief op een andere groep? Of deelt de auteur / illustrator een identiteit met de personages, en brengt die het verhaal dus authentiek, vanuit eigen ervaring? Dit heten ‘own-voices-boeken’, leerde ik bij boekhandel EduCulture. Het is niet zo dat own-voices-boeken altijd beter zijn, maar het is wel belangrijk om bij een boek dat vanuit een ander perspectief verteld is, na te gaan of er geen stereotypen zijn gekozen.

Gratis Kiind tijdschrift

Download voor nop editie THUIS

Diversiteit heeft nogal wat meer inhoud nodig dan een sausje over een verder kleurloos verhaal

Checklist voor inclusieve kinderliteratuur

Echt inclusieve literatuur voldoet aan een paar essentiële voorwaarden, signaleert Joan Windzak, eigenaar van EduCulture. Ze onderscheidt dan ook 5 kenmerken waar je bij kinderboeken op kunt letten. Ik geef ze hieronder vrij vertaald weer.

  1. Illustraties. Zijn de illustraties vrij van stereotypen?
  2. Tokenisme. Maakt het verhaal geen gebruik van tokenisme? (Je weet wel, de knuffelmarokkaan, net als de gay best friend die iedereen schijnt te hebben)
  3. Afwezigheid. Zijn er bepaalde groepen afwezig? Wie je niet ziet, leer je niet kennen. En wie zichzelf niet weerspiegeld ziet, lijkt niet te bestaan, of er zelfs niet toe te doen. Denk aan Aziatische personages, die opvallend vaak afwezig zijn in de literatuur.
  4. Taalgebruik. Hoe is het taalgebruik? Zijn er beladen woorden, die neutraal lijken, maar toch scheve verhoudingen impliceren, een beperkend beeld geven of een oordeel inhouden over het beter of slechter zijn dan de ander?
  5. De verhaallijn. Hoe is de interactie tussen mensen? Bevat het verhaal boodschappen die bepaalde stereotypen versterken? 

Nu kun je als je heel ijverig bent, jezelf door massa’s boeken heen werken met deze checklist voordat je iets aan je kind voorleest. Kom ik zelf nooit aan toe. Daarom komt hier een rijtje favorieten met een hier-worden-we-blij-van-stempeltje.

Prentenboekjes 

Liever niet 

Over Manoe, die geen kusjes wil van oma. Dit verhaal leent zich goed om met je kind over (lichaams-)grenzen en consent te praten op een simpele en herkenbare manier.

De dag dat jij begint

Iedereen voelt zich weleens ‘anders’. Door je verhaal te delen, bereik je elkaar, laat dit lieve boek zien.

Spiegelbeeld 

Kelsey vindt haar haar niet mooi. Ze wil geen vlechtjes, maar sluik haar, net als andere kinderen. Oma leert Kelsey er anders naar kijken.

Ik wil vlechtjes 

Hetzelfde thema als in Spiegelbeeld – maar andersom – lees je in ‘Ik wil vlechtjes’. Esmee wil juist vlechtjes, net als haar vriendinnetje.

Het fort in het bos

Hoe kun je samen spelen als je elkaars taal niet spreekt? Tijn en Filmon leren hoe je toch vrienden kunt worden.

Anansi de spin. Sterker dan olifant

Een avontuur van de beroemde spin Anansi, tjokvol humor. Net zo grappig als het eerste deel: Anansi de spin en de gulzige tijger. Beide geschreven door Iven, de man van Cynthia die met haar gezin in Kiind editie MOED gestaan heeft. Wij zijn dus fan.

Duizend-en-één paarse djellaba’s

Esmaa gaat op vakantie in Marokko en raakt in de drukte op de markt haar moeder kwijt. Met de hulp van uiteenlopende mensen vindt ze haar moeder weer terug.

Zelf lezen 

In vuur en vlam

In dit grappige verhaal over drie brandweervrouwen ontdek je waar je de brandweer voor kunt bellen, en waarvoor niet. En passant worden Rik en Tim verliefd; zo pak je meteen een stukje ‘queer’ opvoeding mee. (Avi M3)

Waar is mijn noedelsoep?

Lekker verhaal vol herhaling (dús heerlijk voor jonge kinderen vanwege het ritme in het boek) over Sam-Ming die in de klas zijn lunch kwijt is. Hij gaat op zoek, en leert onderweg de heerlijkste gerechten uit andere werelddelen kennen. En oh ja, hoe fijn het is om te delen.

Planeet Omar. Onverwachte superspion

Spannende detective over Omar, die geld inzamelt voor de moskee, maar gaandeweg op wat mysteries stuit.

Mama is minister-president

Leerzaam en spannend avontuur dat zich afspeelt in ‘het torentje’. Doet het ook erg goed in de klas.

Bahar Bizar

Bahar heeft twee moeders en verzint op school een stoer verhaal over hen, maar hoe kan ze dit vervolgens thuis uitleggen?

Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes – 100 verhalen over Black Girl Magic 

Met prachtige illustraties ontdek je in vogelvlucht de geschiedenis van 100 stoere meisjes die zich nergens door lieten tegenhouden om hun dromen waar te maken.

TIPPERDETIP: voor inspiratie ga je niet naar de winkel van ons allemaal, maar kun je beter te rade gaan bij de Nederlandse boekhandel EduCulture, de kinderboekhandel die alle pareltjes van diversiteit weet te vinden. Steek ook je licht op bij de Belgische shop Cargoconfetti. Deze en andere inclusieve winkeliers hebben de kennis, doen voortdurend speurwerk naar nieuwe titels die recht doen aan álle mensen.

Foto: Tjimke Prins model Cynthia & een paar van haar kinderen

Boekentips

Tijdschrift op je mat!

Ontvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale) brievenbus

Verder lezen

Leer kinderen wat ze eten (zodat ze opgroeien tot betrokken mensen)

Leer kinderen wat ze eten (zodat ze opgroeien tot betrokken mensen)

'Wat als het dier dat ik eet, een vriend is van een dier dat ik ken?’ Zorgelijk keek onze zoon ons aan, die zomeravond jaren geleden. Een paar dagen eerder hadden we twee kuikentjes in huis gehaald om groot te brengen en nu lag er een stukje kipfilet op ons bord....

Waarom je niet in discussie hoeft met je peuter

Waarom je niet in discussie hoeft met je peuter

Ken je dat? Je wil iets van je kind en voor je het weet beland je in een ellenlange discussie die, voordat je het door hebt, ontaardt in een mega driftbui. Terwijl je alleen maar wilde dat het speelgoedautootje opgeruimd werd. Discussies, hoe vermoeiend ook, zijn...

Montessori-inspiratie voor thuis

Montessori-inspiratie voor thuis

De visie van Montessori gaat verder dan alleen onderwijs. Ook thuis kun je jouw kind veel aanbieden in montessori-stijl. We nemen een kijkje in het gezin van Nouska. Zij geeft haar kinderen zoveel mogelijk aansluiting bij hun ontwikkeling van elk moment. Hoe werkt...

Opvoeden als een jager-verzamelaar in moderne tijden

Opvoeden als een jager-verzamelaar in moderne tijden

Als ik de zoveelste onderhandeling begin over opruimen of schermpjestijd, vraag ik me af of dit normaal is. Michaeleen Doucleff ook. Met haar peuter raakte ze voortdurend in een machtsstrijd. Het voelde niet goed. Het voelde als iets wat vooral in westerse...

Zo vier je Sinterklaas zonder angst of spanning

Zo vier je Sinterklaas zonder angst of spanning

Mijn zoon kan enorm onrustig worden van de sinterklaastijd. Deels vanuit leuke spanning, want: woei, cadeautjes! Maar deels ook omdat het zo véél en groot is. Voor sommige kinderen is elk avontuur een feestje, bij ons geldt dat niet. De sinterklaastijd gaat gepaard...

De leukste kinderboeken tjokvol (gender- / lhbt-)diversiteit

De leukste kinderboeken tjokvol (gender- / lhbt-)diversiteit

Hoeveel verhalen ken je waarin twee jongens van elkaar houden, of waarin een kind twee moeders heeft? Makkelijk vindbaar waren zulke boeken nooit, sommige zijn enkel antiquarisch verkrijgbaar, maar het aanbod groeit, hoera! Wij doken voor je in de jeugdliteratuur. Dit...

STRUINTIPS

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind lekker gratis. Download editie THUIS! Vol tips om het thuis gezelliger te maken en een paar fijne cocoonweken te hebben.

Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0