Baby’s floreren bij minder dan vier verzorgers

door Nelleke Bos
Mirjam Hagendijk

Dat hechting en kinderopvang best een onlogische combinatie kan zijn, constateerden we al. Nee, zeker niet elke opvangsituatie is schadelijk voor een kind, maar onder de streep kan een jong kind zich aan 3 mensen goed hechten. Dat betekent dat een baby naast de eigen ouders nog ruimte heeft voor 1 ander mens om zich aan te hechten. Rond de leeftijd van 18 maanden is de kritische periode zo’n beetje voorbij. Dan kan een kind de wereld groter maken met meerdere hechtingsfiguren.

Waarom is het zo belangrijk om jonge kinderen een zo klein mogelijk aantal vaste verzorgers te bieden?

Jan Derksen, hoogleraar klinische psychologie, stelt dat kinderen er later heel onzekere mensen van kunnen worden: ‘Met het verdunnen van de gehechtheid stimuleren we het narcisme in de identiteit.’ Dat komt, zegt hij, doordat ’Onze baby’s nu al met drie maanden [moeten] wennen aan gemiddeld zes verschillende verzorgers en hechtten ze zich niet meer diepgaand aan een of twee personen.’ Wat is er dan nodig om die hechting te bevorderen? Jan Derksen: ‘Voor een echte versteviging van onze kwetsbare identiteit moeten we aan het begin beginnen. Minder hulpkrachten in de vroege kindertijd, maar ouders die samen tenminste een jaar bevallingsverlof hebben. De hechting krijgt dan weer meer kans.’

Nelleke Bakker, universitair hoofddocent historische pedagogiek, reageert op Jan Derksen met: ‘Ik deel zijn voorkeur voor een langer bevallingsverlof dan de schamele acht weken voor een Nederlandse vrouw en de bizarre twee dagen voor haar partner. Maar anders dan hij verwacht ik niet dat daarmee het probleem van de almaar groeiende vraag naar een psychodiagnostisch etiket zal verdwijnen. En evenmin dat het terugdringen van de rol van professionele opvoedsters een narcistische identiteitsvorming kan voorkomen.

Meer recent gehechtheidsonderzoek heeft de inbreng van derden juist als waardevol bestempeld, zolang het gaat om een langdurige en intensieve relatie en niet om een passant in het kinderleven. De gesubsidieerde kinderopvang heeft in de afgelopen 25 jaar hard gewerkt om aan die voorwaarde te voldoen.’

Voorwaarden kinderopvang

De kinderopvang heeft hard gewekt, geeft Nelleke Bakker aan. Dat kan zo zijn, maar is daarmee daadwerkelijk aan de voorwaarde voldaan? Nee, zegt Marilse Eerkens: ‘Nederlandse crèches scoren volgens het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoekn 86 procent van de gevallen niet hoger dan een ‘matig’ als het gaat om de pedagogische kwaliteit. Wat we ook weten uit promotieonderzoek van Esther Albers van de Radboud Universiteit Nijmegen, is dat het naar de crèche gaan, in ieder geval voor baby’s, behoorlijk stressvol is.’

Lees er meer over in: Waarom liefde zo belangrijk is en Wat doen we met de baby?

In dit artikel over kinderopvang schreven we het al: ‘Baby’s worden geboren met zo’n twintig procent van de hersencapaciteit. De rest ontwikkelt zich in de eerste drie levensjaren. De eerste 9 tot 18 maanden zijn bijzonder belangrijk als het aankomt op veilige hechting.’

Een omgeving met responsieve verzorgers is hierbij van groot belang. In de kinderopvang is echter te weinig individuele zorg en aandacht beschikbaar, die baby’s die juist zo hard nodig hebben. De medewerkers staan vaak onder grote druk, en kunnen niet voldoende adequate zorg bieden.

Over hechting: ‘de vele personen waarmee een kind te maken krijgt in de gemiddelde opvang zijn niet bevorderlijk voor de hechting. Kinderen hebben, wanneer zij niet bij de ouders zijn, één vaste verzorger nodig waaraan ze zich kunnen hechten.’

Kindonvriendelijk politiek klimaat

Nederlandse en Belgische ouders hebben het niet makkelijk. Als je al op de hoogte bent van de effecten van onveilige hechting, moet je het nog kunnen financieren om je kind langer bij je te houden. Want: kies je voor geen opvang of latere start van de opvang, dan heb je geen inkomsten. Onze politiek en economie zijn simpelweg niet voldoende gericht op het gezond opgroeien van onze kinderen.

De kinderombudsman stelt dan ook terecht: ‘In plaats van geld zou het belang van het kind leidend moeten zijn in die beslissing. Nederland behoort tot de landen die het minste uitgeven aan verlofregelingen. Na Scandinavische landen hebben ook Duitsland (2007) en Engeland (2008) hun verlof uitgebreid met twaalf tot veertien maanden. De reden hiervoor is dat deze landen zich meer baseren op wetenschappelijk onderzoek. Dat het op dit moment in de Nederlandse wetgeving gonst rondom uitbreiding van het verlof, juichen we dan ook van harte toe. Verandering is nodig!

Hoe goed is het Nederlandse systeem van kinderopvang en basisscholen? Dat vraagt de van oorsprong Zweedse Jennifer Pettersson zich af in de radiodocumentaire en podcastserie ‘Opgejaagd’. Als moeder van twee jonge kinderen verbaast ze zich over de manier waarop het systeem in Nederland voor ouders en kinderen geregeld is. Beluister de podcast Opgejaagd van Jennifer Pettersson.

Verder verdiepen:

Waarom liefde zo belangrijk is, Sue Gerhardt

Wat doen we met de baby? Marilse Eerkens

Kinderopvang gemiddeld genomen matig

Opvang vooral voor jonge baby’s moeilijk

Stress op crèche langdurige gevolgen latere jaren

Te veilig gehecht? Dat kan niet!

Waarom kinderopvang en hechting een precaire combinatie is

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Boekentips

Tijdschrift op je mat!

Ontvang 6x per jaar een fijne uitgave van Kiind in je (digitale) brievenbus

Verder lezen

Opvoeden als een jager-verzamelaar in moderne tijden

Opvoeden als een jager-verzamelaar in moderne tijden

Als ik de zoveelste onderhandeling begin over opruimen of schermpjestijd, vraag ik me af of dit normaal is. Michaeleen Doucleff ook. Met haar peuter raakte ze voortdurend in een machtsstrijd. Het voelde niet goed. Het voelde als iets wat vooral in westerse...

Laat ze zelf spelen!

Laat ze zelf spelen!

Bij ons in de buurt staat een klimrek. Op twee meter hoogte is zo’n horizontaal laddertje waarin je kunt hangen, en jezelf in het zand laten ploffen. Mijn kind klimt zo nu en dan omhoog, staat een poosje te aarzelen in de hoogte, en besluit weer voorzichtig naar...

Roze mag ook! Queer- en genderinclusief opvoeden doe je zo

Roze mag ook! Queer- en genderinclusief opvoeden doe je zo

Wie gaan onze kinderen later worden? Wie zijn ze nu al? Er is zoveel meer dan jongen of meisje, hetero of niet. Hoe je je diep van binnen voelt, ontdek je alleen als je daarvoor de ruimte krijgt. Een 'queer inclusieve' opvoeding viert alle kleuren van de regenboog....

Handig! Begrijp je kind via spel

Handig! Begrijp je kind via spel

Op een lichtvoetige, maar ook onvoorwaardelijke en natuurlijke manier verbinden met je kind, hoe doe je dat? Nele Flamang weet het. Ze schreef er een boek over en sprak met journalist Drees Koren over het belang én het genot van verbindend spelen.  Hoe ben jij zo...

Kinderen blijven creatief door te proeven, voelen en ruiken

Kinderen blijven creatief door te proeven, voelen en ruiken

Zo leuk dat Jannie van Kiind mij uitnodigde voor een insta-life over sensomotorische ontwikkeling en creativiteit. De tijd vloog voorbij en we hadden eigenlijk nog zoveel om over door te kletsen! Vanuit die gedachten schrijf ik deze blog. Eerst zet ik nog even op een...

Consequent zijn hoeft niet (wees liever betrouwbaar)

Consequent zijn hoeft niet (wees liever betrouwbaar)

Consequent zijn! We proberen het allemaal wel. Het advies om kinderen met duidelijkheid en consequente regels op te voeden is overal. Logisch, want het klinkt ook zo fijn: je hanteert een set regels en houdt je eraan. Zo weet een kind waar die aan toe is en heb je het...

STRUINTIPS

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind lekker gratis. Download editie THUIS! Vol tips om het thuis gezelliger te maken en een paar fijne cocoonweken te hebben.

Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0