Dit stuk had ik al veel eerder willen schrijven. Maar de tijd nemen om je gedachten op een rijtje te zetten is nogal lastig met drie tot zeven kinderen tussen de zeven en vijftien jaar thuis die ook nog eens geacht worden schoolwerk te doen.

‘Speelt iedereen nu een spelletje, of ben ik zo’n slechte moeder?’, wilde ik vragen

Die eerste zondagavond van de eerste coronaweek bekroop mij al een unheimisch gevoel toen – direct nadat was aangekondigd dat de scholen voorlopig niet meer zouden opengaan – er in de verschillende klassenapps allerlei berichtjes met voorbeelden van  dagroosters en knutselideeën voorbijkwamen om de schoolloze dagen zo bewust mogelijk mee te vullen.

Meteen werd er tot actie overgegaan, ook door de scholen. Op dag 2 moest ik voor een van onze dochters al een chromebook ophalen. Diezelfde dag nog moest ze aan het werk met online reken- en taalopgaven. Zo zaten mijn man en alle kinderen binnen een week tijd thuis te werken en ze werden geacht aardig wat werk te doen ook.

Je zou zeggen dat er niets is in te brengen tegen enthousiasme en behulpzaamheid. Maar het ging allemaal wel erg snel. Wat een haast… Het zat me niet lekker. De wereld verkeerde plotseling en onomkeerbaar in crisis. Het hele radarwerk was van het ene op het andere moment tot stilstand gekomen. En in plaats van het stof naar beneden te laten dwarrelen en van daaruit te kijken hoe nu verder, was alles gericht op doorgaan. ‘Is dit nou het meest gezonde voor onze kinderen? Of zijn er misschien andere prioriteiten, zoals de rust bewaren en stress vermijden, zorgen voor een goede sfeer in huis?’, dacht ik.

Het was niet alleen de algemene nadruk op doorgaan die me stoorde. Het was ook de vanzelfsprekendheid waarmee werd geacht dat het thuisfront wel alles even op zou vangen. Én de vanzelfsprekendheid waarmee thuisfronten dat ook gewoon deden (of leken te doen?). Op het journaal zag ik gezinnen braaf aan het werk zijn. Verspreid door het huis zaten moeder, vader en twee kinderen elk aan een eigen tafel met een tablet of laptop voor zich. Ook in de klassenapps kwamen perfecte plaatjes voorbij van mooi afgewerkte knutselwerkjes en geconcentreerde kinderkoppies die zich over schriften bogen.

‘Speelt iedereen nu een spelletje, of ben ik zo’n slechte moeder?’, wilde ik vragen. ‘In welke tijd doen jullie dit allemaal?’ ‘Ervaren jullie dan geen stress nu de kinderen niet alleen fulltime thuis zijn, maar je ook nog wordt geacht hun juf te zijn?’ ‘Ik ben zzp’er en werk thuis. Ik moet voor een groot deel van mijn werk nu nieuwe oplossingen bedenken. Mijn vrije geboorte-workshops zijn gecanceld. Ik ga nu een online aanbod uitwerken. Maar wanneer? En waar, als in elke kamer iemand zit te videobellen?’ ‘En daarbij: ik heb ook tijd en ruimte nodig om dit allemaal te laten bezinken en mijn draai te vinden in deze nieuwe situatie. Iets minder schoolwerk voor de kinderen zou daarbij wel helpen…’

Het thuisfront vangt alles wel op

Het was zo vanzelfsprekend dat het zelfs niet werd benoemd. In de berichtgeving van school, vanuit de overheid, vanuit de thuisfronten zelf: het uitgangspunt was dat we dit er wel even bij doen. Net zoals altijd dus eigenlijk…

Het thuisfront, en dan met name de moeder of degene met een moederrol (moeders werken vaker parttime, zijn over het algemeen meer thuis en hebben dus sowieso al zogenaamd meer tijd), vangt alles wel op. Moeders klagen niet, maar doen wat ze moeten doen: zwanger zijn, een kind baren, borstvoeding geven, gebroken nachten, een kind dat extra aandacht behoeft? Het gewone leven gaat door en wij zetten gewoon een extra tandje bij. Ook voor (oldschool) feministen is het moederschap ondergeschikt. Het speelt zich af in huis in plaats van in de grote wereld waarin je kunt scoren. Ik vind dit altijd erg bevreemdend omdat moeder zijn zoiets ultiem vrouwelijks is, en daarom toch juist een speerpunt zou moeten zijn voor feministes die strijden voor de vrijheid van vrouwen.

Juist in het moederschap lijkt autonomie me van extra groot belang

Juist in het moederschap lijkt autonomie me van extra groot belang: als je als moeder je eigen keuzes kunt maken sta je in al je vrouwelijkheid in je kracht. Echte vrijheid als vrouw is bijvoorbeeld dat je zeggenschap hebt over het verloop van je eigen bevalling. Dat je niet op je rug moet liggen (de meest ongunstige bevalhouding) zodat de gynaecoloog er goed bij kan, maar dat je vrij kunt bewegen. Dat je niet binnen een bepaald tijdsstramien moet bevallen en wordt opgejaagd door (gedreig met) medische ingrepen, maar je eigen ritme kunt volgen en ongeschonden uit de bevalling komt. Toch heb ik nooit een antwoord gekregen van feministisch maandblad Opzij op mijn voorstellen om een stuk te schrijven over het belang van autonomie tijdens de bevalling, en de enorm negatieve impact van het schenden van die autonomie op je zelfgevoel en je beleving van het ouderschap.

Het is net als een hologram; in een klein deeltje weerspiegelt zich het geheel. De waanzin van de manier waarop onze wereld is ingericht is tot in onze eigen huizen voelbaar. Als je naar de wereld in het groot kijkt dan leven we in een erg mannelijk systeem. De nadruk ligt op mannelijke waarden als doorgaan en produceren, niet op vrouwelijke waarden als rust en zorg voor elkaar. Corona laat ons de gevolgen zien van wat mijn vader zo mooi in een van zijn coronalezingen de verdinging van de aarde noemt. Moeder aarde als object waarvan we alles kunnen pakken wat we willen.

Simpelweg door een goede moeder te zijn, vervul je een essentiële functie

Om de balans in het groot te herstellen, moeten we ook de balans in het klein herstellen. En dat begint ermee dat we eren wat eer verdient. Moederschap doe je er niet bij, het is een levenswerk. Simpelweg door een goede moeder te zijn, vervul je een essentiële functie. De manier waarop kinderen opgroeien is bepalend voor de maatschappij, het vormt de basis voor de toekomst. Peace of mind thuis, zorgt voor peace in het groot. Het gezin is in deze periode meer dan ooit de hoeksteen van de samenleving.

Dus laten we nou eens stoppen met in rap tempo de volgende fase in hollen en alles zo snel mogelijk weer zo ‘normaal’ mogelijk te maken. Hoe kunnen we voorkomen dat we overbelast raken? Wat hebben we nodig om deze tijd gezond en wel door te komen? Hoe kunnen we zorgen voor een nog sterkere hoeksteen? Wat hebben moeders (en iedereen met een moederrol) nodig, niet alleen in deze tijd, maar altijd? Wat helpt ons? Ik kan me zomaar voorstellen dat in de antwoorden op deze vragen ook de antwoorden op de grote kwesties waar we als mensheid nu voor staan besloten zitten. Gezonde moeders voor een gezonde aarde.

Beeld: Jana Boekholt