Opgroeien zonder gevaar bestaat niet

‘Ik zag jouw zoon gisteren alleen naar school fietsen. Klopt dat? Laat jij je kind he-le-maal alleen fietsen Marre?! Dat durf ik niet hoor. Het verkeer is zo druk en auto’s rijden hard. Mijn kinderen moeten bij mij blijven in het verkeer, veel te gevaarlijk! Ik snap niet dat jij dat laat gebeuren.’ Even stond ik met mijn mond vol tanden. Werd ik nu door een andere moeder op het matje geroepen? Een nette en zorgvuldig opgemaakte vrouw keek mij met strenge blik aan. Ik haalde diep adem en zei: ‘Dat het druk is op de weg kan wel zijn, maar ik heb tenminste het volste vertrouwen in mijn zoon!’ Beledigd draaide ik mij om en met stevige pas liep ik naar buiten. Hoe kwam ze erbij dat ik een onverantwoord risico nam?

Bange ouders

Jaren geleden schreef de Britse socioloog Frank Furedi het boek ‘Bange ouders’. Volgens Furedi zijn opvoeders steeds vaker overbezorgd om de veiligheid van hun kinderen. Ze staan er alleen voor als het gaat om opvoeding. Ouders voelen zich 100 procent verantwoordelijk voor hun kinderen en overal zien ze gevaar. Kinderen zijn nog niet in staat om gevaren in te schatten en kennen de regels nog onvoldoende. Wie het nieuws volgt krijgt de indruk dat er overal spookrijders en wegpiraten zijn. Toch is juist de laatste 10 jaar een daling te zien van het aantal verkeersongelukken.

Even stond ik met mijn mond vol tanden. Werd ik  nu door een andere moeder op het matje geroepen?

Leren van ervaringen

Fabrikanten spelen in op de onzekerheid van ouders. Met de verkoop van stopcontactbeveiligers, antislipmatjes, meubelbeschermhoekjes, badkraanbeveiligers, kastverankeringen en deurbeveiligers is geld te verdienen. Ouders proberen een veilige omgeving te creeren. Door het aanschaffen van hulpmiddelen hoeven kinderen zich nooit meer te bezeren. Wat hierbij vergeten wordt is dat kinderen leren van hun ervaringen. Zonder valpartijen en andere ongemakken zijn kinderen niet goed in staat om risico’s in te schatten. De baby die zijn hoofd stoot leert ergens omheen kruipen. De peuter die struikelt leert zichzelf opvangen. De kleuter die zijn handen brandt leert hitte ontwijken. Het kind dat met de fiets valt leert beter sturen.

Spanning maakt spelen interessant

Opgroeien zonder gevaar bestaat niet. Als kinderen buiten spelen, is de kans op een blauwe plek, zere knie, bloedneus of tand door de lip altijd aanwezig. Jongens en meisjes stunten met hun crossfiets, spelen met vuur, timmeren met spijkers en hamer, springen van schuine muurtjes en klimmen in hoge bomen. Kinderen die worden blootgesteld aan risico zullen opgaan in hun spel, want het is juist de spanning dat spelen zo interessant maakt. Jongens en meisjes trainen hun vaardigheden om in hun latere leven goed beslagen ten ijs te komen.

Vrijheid vergroot het zelfvertrouwen

Het is niet makkelijk om in te schatten welke risico’s verantwoord zijn. Iedere ouder is wel eens bang dat zijn zoon of dochter verdrinkt, een been breekt of onder een auto komt. Tegelijkertijd is het niet verstandig om kids overal voor te beschermen, want elk kind heeft behoefte aan vrijheid. Vrijheid vergroot het zelfvertrouwen. Volwassenen staan voor de lastige taak om te bepalen hoeveel vrijheid kinderen aankunnen. Daar zijn geen vaste regels voor. Ieder kind en iedere situatie is verschillend. Voor mijn zoon heb ik voor de veiligheid toch maar een fietshelm aangeschaft. Als ik eerlijk ben heeft de moeder die mij aansprak wel een punt. De kans dat mijn zoon onder een auto komt is aanwezig. Maar ik wil niet zijn pas verworven zelfstandigheid ontnemen. Dus dan maar een fietshelm!