Peter Gray bewijst dat vrij spel van levensbelang is

door Drees Koren

Hij is de expert op het gebied van vrij leren: Peter Gray, professor en onderzoeker in de psychologie, beschrijft in het boek Free to Learn zijn bevindingen over het nut van vrij spelen en de nutteloosheid van het schoolsysteem. En alles begon bij zijn zoon Scott.

Wetenschapper

Scott was negen jaar toen hij zijn vader op niet mis te verstane wijze (‘go to hell’) te kennen gaf dat hij niet meer naar school wilde. Zijn vader zocht een alternatief en vond dat bij Sudbury Valley, een van de eerste vormen van democratisch onderwijs, waarbij kinderen de hele dag vrij zijn om te spelen. Gray: ‘Ik ben niet het soort vader dat intuïtief aanvoelt dat mijn kind een andere vorm van onderwijs nodig heeft. Integendeel, ik ben wetenschapper en ik wil bewijzen zien.’ Dus deed hij onderzoek. Eerst onder de voormalige leerlingen van Sudbury Valley. ‘Wat bleek? Degenen die naar de universiteit wilden, waren allemaal toegelaten en ze hadden het er met een verbazingwekkend succes vanaf gebracht. En onder alle ondervraagden was er niet één die er spijt van had dat hij naar deze school gegaan was.’

Unschoolers

Gray was onder de indruk. Dus stuurde hij niet alleen zijn zoon naar deze fijne, succesvolle school, maar hij ging zich nog meer verdiepen in de materie. Hij deed een soortgelijk onderzoek naar unschoolers, kinderen die thuisonderwijs krijgen zonder vast curriculum en tests. ‘Ik kreeg hetzelfde verhaal te horen.’

De waarheid is: je hebt geen controle

Kindermishandeling

Vrij spel blijkt cruciaal in de ontwikkeling van kinderen. Het is democratisch, sociaal en creatief. En op school is steeds minder ruimte voor spel. Het is onderzocht en bewezen: hoe minder ruimte voor spel, hoe minder creatief de kinderen die worden afgeleverd. Eigenlijk heeft Gray geen goed woord over voor het gangbare schoolsysteem. Het breekt je eigen wil en is dodelijk voor het ontdekken van je eigen waarde. ‘Het eerste dat je op school leert, is dat je gehoorzaam moet zijn.’ In zijn boek identificeert hij de zeven zondes van het schoolsysteem. School is onvrij, ontneemt kinderen hun eigen verantwoordelijkheid, is een intrinsieke motivatie-killer, werkt allerlei narigheid, zoals schaamte, bedrog, cynisme en verwaandheid in de hand, promoot concurreren en pesten, leert kritisch denken af en zorgt voor minder diversiteit in vaardigheden en kennis. De wetenschapper vat alles samen met de zorgwekkende woorden: ‘het schoolsysteem is door de staat verplichte kindermishandeling.’

Kinderarbeid

Hoe kan dat nou? Om die vraag te beantwoorden, werpt Gray een blik op de geschiedenis. Belangrijk feit: school is niet ontstaan om kinderen te helpen om de beste versie van zichzelf te worden. Welnee, school werd in het leven geroepen om kinderen te beschermen tegen kinderarbeid in de landbouw en industrie. Eerst door de kerk, en later, toen staat en religie gescheiden werden, door de overheid. En het lijkt erop dat de overheid steeds meer controle wil op de scholen, hoewel het gevaar van kinderarbeid allang geweken is. 

Controle

Peter Gray: ‘Vandaag de dag is er een extreme behoefte aan controle. Maar de waarheid is: je hebt die controle niet. Het beste dat je kunt doen, is zorgen dat je kinderen zich goed voelen over zichzelf, en ontdekken waar ze goed in zijn.’ Hoe dan? Simpel. Door ze vrij te laten. En erop te vertrouwen dat ze geboren zijn om op te groeien tot gezonde, weldenkende, onafhankelijke volwassenen. 

Oh ja, en Scott? Die is inmiddels vijftig, vader, en werkt bij de Sudbury Valley School. Het gaat goed met hem. 

Het hele interview met Peter Gray wordt nog in Kiind gepubliceerd. Mis het niet en neem nu vast een abonnement.

Fotografie Machteld Kroon

Verder lezen:

Peter Gray | Free to Learn

Waarom naar school? Leren doe je van het leven

Dit zijn de mooiste ideeën voor het onderwijs van de toekomst

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Productiviteit gedijt op een thuisblijfdag

Productiviteit gedijt op een thuisblijfdag

Productief zijn op school, dat is niet altijd even makkelijk binnen ons huidige onderwijssysteem. Voldoen aan het volbrengen van de gewenste opdrachten, eitjes uitbroeden, eureka-momenten, stug doorbikkelen omdat het moet. In het meest ideale geval is productief zijn...

Citotraining, een ramp voor kinderen

Citotraining, een ramp voor kinderen

Nog een paar maanden en dan is het zover: groep 8 gaat de eindtoets maken. Zo'n toets is vaak een hele gebeurtenis in een gezin, maar voornamelijk voor het kind zelf natuurlijk. Veel ouders vinden de citotoets erg belangrijk, omdat het deels bepaalt welk advies jouw...

Haal de wereld binnen met thuisonderwijs

Haal de wereld binnen met thuisonderwijs

Op een dag breekt het moment aan: je kleintje gaat naar school. Het lijkt zo’n logische stap na de vierde verjaardag dat je bijna vergeet dat er ook nog een andere mogelijkheid is, namelijk thuisonderwijs. Dit krijgt in Nederland steeds meer bekendheid en is allang...

Waarom naar school? Leren doe je van het leven

Waarom naar school? Leren doe je van het leven

Hoe meer en hoe langer ik erover nadenk, hoe stommer ik ons schoolsysteem vind. Hebben we school überhaupt wel nodig? Leren doe je toch door te leven? Op sommige plekken in de wereld gaan kinderen niet naar school. Dat vinden wij soms zielig. Dan worden er projecten...

Zeurende ouders hebben gelijk!

Zeurende ouders hebben gelijk!

Zeurende ouders moeten hun mond houden? Het artikel van Jan van Mersbergen ‘Ouders komen in opstand: de juf is niet goed genoeg’ deed heel wat stof opwaaien. De ouders-van-tegenwoordig kregen er flink van langs. Want ze zijn te veeleisend, paniekerig en laten kinderen...

Vormen van kinderopvang

Vormen van kinderopvang

Ouders die werken moeten vaak nog vóór de bevalling bedenken van wat voor opvang ze gebruik gaan maken. Maar hoe bepaal je nu welke vorm van kinderopvang het beste bij jou en je kindje past? Hieronder worden de verschillende soorten van kinderopvang besproken. Het is...

GRATIS EDITIE KIIND

Lees Kiind stiekem lekker gratis. Download editie OER! Je ontvangt meteen ook de nieuwsbrief vol inspiratie - waarvoor je je ieder moment kunt uitschrijven.

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0