Groot nieuws: in alle onderzochte moedermelk van 1629 Nederlandse vrouwen zijn PFAS gevonden. Veel ouders schrikken daarvan. Begrijpelijk. Op social media verschenen berichten waarin werd gesuggereerd dat de media, of zelfs de zuivelindustrie, deze berichtgeving bewust zouden gebruiken om meer kunstvoeding te verkopen. Dat lijkt me bijzonder sterk. Laten we onze verontwaardiging productief maken.

Allereerst: ik geloof niet dat de poedermelkindustrie achter de berichtgeving zit. Als je wilt weten hoe de zuivelindustrie daadwerkelijk invloed uitoefent op wetenschap, beleid en beeldvorming, luister dan onze podcastserie Machtige Melk. De werkelijkheid is complex genoeg, daar hebben we geen complottheorieën voor nodig. Wat mij meer bezighoudt is een andere vraag: hoe zetten we onze schrik om in iets dat wél helpt? Hoe krijgen we minder PFAS de wereld in?

Vooropgesteld ook nog even: blijf vooral borstvoeding geven. Dat adviseert ook de WHO, zoals te lezen valt in dit onderzoek van La Leche League International: “Je kunt er op vertrouwen dat de unieke eigenschappen van moedermelk, die bijdragen aan de ontwikkeling en bescherming van de hersenen en het immuunsysteem, blijvende voordelen bieden voor je baby. Ook het geven van borstvoeding zelf heeft voordelen voor jou als ouder. Om deze redenen blijven alle volksgezondheidsorganisaties en gezondheidsinstanties moedermelk aanbevelen als de fysiologische en veiligste voedingsbron voor baby’s.”

Maar: PFAS is dus wél een serieus probleem. Omdat het overal in onze leefomgeving terecht is gekomen. Een paar manieren om je zorgen om te zetten in actie:

1. Lees je in: wat zijn PFAS eigenlijk?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen. Ze worden gebruikt omdat ze water-, vet- en vuilafstotend zijn. Daardoor zitten ze in allerlei producten, van bepaalde pannen en voedselverpakkingen tot regenkleding en cosmetica. Het RIVM schrijft: “PFAS zijn door de mens gemaakte stoffen, die in allerlei producten worden gebruikt. Bij het maken en gebruiken van deze producten komen PFAS in het milieu terecht, waar het niet meer afbreekt. Op die manier komt PFAS in ons voedselsysteem.”

PFAS worden ook wel ‘forever chemicals’ genoemd, omdat ze nauwelijks afbreken. Daardoor hopen ze zich op in het milieu en in het lichaam. Mensen krijgen PFAS op verschillende manieren binnen. Een groot deel daarvan komt via voedsel. Het RIVM adviseert daarom vooral om gevarieerd te eten. Dat helpt om niet langdurig veel van één bepaalde bron binnen te krijgen. Sowieso ook geen eieren van hobbykippen en geen vis uit de Westerschelde. 

2. Kijk ook voorbij je eigen huishouden

Online vind je veel tips om je leven zo PFAS-vrij mogelijk te maken: gebruik andere pannen, koop bepaalde producten niet, kies voor andere materialen. Daar is niets mis mee, bewuste keuzes zijn heel waardevol. Maar het is jammer als de oplossing vooral wordt neergelegd bij individuele ouders (als consumenten). Niet iedereen heeft de tijd, het geld of mogelijkheden om het hele leven PFAS-vrij in te richten. En dat zouden we ook niet moeten hoeven: het is een maatschappelijk probleem waar politici en beleidsmakers voor in actie moeten komen.

Christine, die haar verhaal deelde via Tegengif, verwoordt dat mooi:

“Economische belangen gaan niet boven alles. Onze gezondheidsbelangen, en de belangen van de natuur, moeten ook beschermd worden.”

Natuurlijk kun je thuis bewuste keuzes maken. Maar uiteindelijk beschermen we álle baby’s (en écht iedereen) pas echt als PFAS minder geproduceerd en uitgestoten wordt. En daarin is de politiek nu aan zet. De meest vergaande voorstellen om PFAS nationaal sneller terug te dringen haalden onlangs geen meerderheid in de Tweede Kamer.

3. Steun organisaties die werken aan verandering

Sluit je – als je die tijd en (financiële) ruimte hebt – aan bij mensen en organisaties die proberen om PFAS terug te dringen. In de Kiindspeeltuin vroegen we welke organisaties zich hiervoor inzetten. Dit waren de tips van leden:

💚 Meten = Weten (lidmaatschap kost eenmalig maar €5) 
💚 PAN Nederland (Pesticide Action Network)
💚 Stichting PFAS Vrij Green Claim
💚 Natuur & Milieufederaties
💚 Natuur & Milieu

Je kunt ook helpen door een petitie te tekenen, informatie (zoals dit artikel) te delen of een (eenmalige) donatie te doen. Kleine acties lijken soms (te) klein, maar maatschappelijke verandering ontstaat vaak doordat veel mensen zich ergens voor inzetten.

Als ouders schrikken van nieuws over PFAS in moedermelk, is dat logisch. We willen onze kinderen beschermen. Maar angst alleen helpt ons niet verder. De meest helpende reactie is: betrouwbare informatie zoeken, vragen blijven stellen en organisaties steunen die werken aan structurele oplossingen.

Blijf voeden

Het RIVM en het Voedingscentrum zijn hier eenduidig en duidelijk over: er is geen reden om te stoppen met borstvoeding vanwege PFAS. De voordelen van borstvoeding wegen nog steeds op tegen de mogelijke risico’s. Tot slot daarom nog het volledige advies van de WHO, dat ook lactatiekundige IBCLC, ex-verloskundige en Kiinds borstvoedingsexpert Annegien Bakkers graag meegeeft: 

* Geef je baby de eerste 6 maanden exclusief borstvoeding (dus niets anders).
* Geef daarna borstvoeding gecombineerd met vaste voeding tot 2 jaar.
* Ga daarna door zolang moeder en kind het allebei prettig vinden.

Yvonne Woldberg is eigenaar van Kiind. Kiind maakte (na succesvolle crowdfunding) de podcastserie Machtige Melk, waarin we onderzoeken wat ouders nou nodig hebben om een geïnformeerde, vrije keuze te kunnen maken over die eerste, intense, ingrijpende voedingsmomenten van hun kind.

In de Kiindspeeltuin kletsen we met meer dan 600 bovengemiddeld nieuwsgierige ouders door, op de forums en in nog intiemere groeps-chats. Daarnaast vind je in onze besloten online community alles van Kiind: een bieb vol opnames van eerdere live online sessies + al onze ebooks en cursussen + alle 24 ooit verschenen Kiind magazines digitaal. En je krijgt alles wat we nog gaan maken! Zo zit je elke maand eersterang bij nieuwe online sessies met experts. Eerder schoven leukerds als Rodante van der Waal en de mede-oprichter van Smartphonevrijopgroeien aan. Lees hier meer over de Kiindspeeltuin.

Foto: Nina Olivari