Luiers verschonen, de kinderwagen voortduwen of met de baby in een draagzak lopen, de moderne man draait er zijn hand natuurlijk allang niet meer voor om. Maar gek genoeg merken we nog niet zoveel van de nieuwe rolverdeling tussen mannen en vrouwen in onze publieke ruimtes.
Volgens sociaal-geografen is de manier waarop we onze publieke ruimtes inrichten niet slechts functioneel: het reflecteert bepaalde machtsrelaties in de samenleving en houdt die vervolgens ook weer in stand. Zoals man-vrouwverhoudingen en gezinsverhoudingen: die kunnen gestuurd worden door de inrichting van publiek toegankelijke ruimtes. Wat dat betreft zijn ruimtes vaak niet neutraal, maar ‘ge-gendered’: ze reflecteren bepaalde verwachtingen over hoe mannen en vrouwen zich dienen te gedragen en versterken dat gedrag vervolgens.
Publieke ruimtes zijn vaak niet neutraal, maar ‘ge-gendered’
Zo moedigde de Nederlandse overheid in de jaren negentig mannen aan meer tijd met hun gezin door te brengen. Vrouwen worden intussen aangemoedigd te blijven werken – ook na het krijgen van kinderen. Het kolfrecht zorgde ervoor dat ook vrouwen die borstvoeding geven kunnen gaan werken. Ook geeft de regering belastingvoordelen aan stellen met kinderen waarbij beide partners werken. De ouderschapverlofregeling voor vaders betekent bovendien dat ook zij thuis kunnen blijven om voor de kinderen te zorgen.
Daarnaast moedigde de Nederlandse overheid in de jaren negentig door middel van reclamespotjes op TV mannen aan meer tijd met hun gezin door te brengen.
Hartstikke leuk natuurlijk dat we tegenwoordig onze rolverdeling binnen het gezin zelf kunnen kiezen en dat naast moeders ook steeds meer vaders voor de kids zorgen. Alleen… daar lijkt de inrichting van onze openbare ruimtes toch wat minder op afgestemd. Zo zijn er in Nederland, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland, nogal wat babyverschoonruimtes uitsluitend in het damestoilet.
Niet echt handig als je als vader met je kind op stap bent en merkt dat je kleintje heeft gepoept. Zo veel verschoonruimtes zijn er in de winkelstraten tenslotte niet voorhanden, zoals de meeste jonge ouders wel weten. Wat als je, ik noem maar wat, als homostel kinderen hebt? Of je een alleenstaande papa bent? Je toch maar wagen in het damestoilet?
Nogal wat babyverschoonruimtes bevinden zich uitsluitend in het damestoilet
Ook in de bus en tram zien we de vooronderstelling terug dat de ouder die met het kind meekomt per definitie een vrouw is. Op de icoontjes die aangeven waar je met de kinderwagen kunt staan of waar je met je kind kunt gaan zitten staat namelijk steevast iemand met een jurk aan met een baby afgebeeld. Natuurlijk word je daar als man-met-kind echt niet weggejaagd, maar ouderwets is het wel.
Vaders zijn steeds meer betrokken geraakt bij de zorg voor de kinderen. Zo is een dag thuis met je kinderen voor vaders inmiddels geheel ingeburgerd en kiezen steeds meer stellen die uit elkaar gaan voor co-ouderschap, waarbij de kinderen afwisselend bij de vader en de moeder wonen.
Hoezeer de opvatting dat mama nog altijd de touwtjes in handen heeft bij de verzorging van de kinderen niet meer strookt met de moderne tijd, lieten een paar jaar terug de reacties op een luierreclame in de VS zien. In het grappig bedoelde filmpje werden de luiers aangeprezen als dé manier voor mama om een weekend weg te gaan. Hoewel papa met vrienden bier zat te drinken voor de tv en natuurlijk vergat de luier te verschonen was dat geen probleem, zo superabsorberend waren de luiers. Na woedende reacties van veel vaders werd het spotje uiteindelijk van de tv gehaald.
Helemaal terecht natuurlijk, want papa’s die geen luier kunnen verwisselen zijn zo langzamerhand eerder een uitstervend ras dan typerend voor de man van nu. Kortom, de hoogste tijd voor meer emancipatie in de publieke ruimte!
Deze tekst door Marloes van Amerom is een verkorte bewerking en verscheen eerder op kennislink.nl.
