Sam dopt haar eigen boontjes

door Femke van Roozendaal

Hieronder vind je een verhaal over Sam. Sam is 5 jaar en zit in groep 2. Alhoewel ze oogt als een zelfstandig meisje, maakt de juf zich zorgen over een aantal dingen.

De juffrouw heeft vanochtend in de klas een verhaal voorgelezen over hoe mensen vroeger in hutten en holen woonden. Dat was een mooi verhaal. Bente en Sam hebben er van genoten. Zo’n hut willen zij ook! In het speelkwartier rennen ze het speelbos bij school in en gaan aan de slag. Als ze geen losse takken meer kunnen vinden, trekken ze takken van de struiken af. Dan grijpt de juffrouw in. Ze spreekt de kleuters vermanend toe: ‘Bente en Sam, dat is niet de bedoeling! Je mag gerust losse takken gebruiken voor jullie hut, maar je mag geen takken van de struiken maken! Dan maak je de natuur stuk!’ Bente staat met een beteuterd gezichtje te kijken; een uitbrander van de juffrouw is niet leuk en ze heeft misschien wel gelijk. Haar mama had ook al eens zoiets gezegd. Sam lijkt het niet zoveel te doen, ze reageert niet echt op de uitbrander van de juffrouw en als de juffrouw weg is, gaat ze gewoon door met takken van struiken trekken. Ze doet alsof er niks is gebeurd. 

Als Sam verdrietig is of zich pijn heeft gedaan, lost ze het zelf op

Zo reageert Sam altijd. De juf lijkt maar moeilijk tot haar door te dringen. Als de juf uitlegt hoe de kinderen een knutselwerkje gaan maken, is Sam soms al begonnen, of ze doet waar ze zelf zin in heeft. Als ze iets niet begrijpt, vraagt ze niet om hulp. Dan stopt ze of lost het op haar eigen manier op. Ook met andere kinderen gaat het moeizaam. Sam wil altijd de baas spelen. Ze kan niet goed in het spel van anderen meegaan. In de fruitpauze of bij een traktatie wacht Sam zelden op de rest. De juf maakt zich zorgen hierover; Sam is pas 5 en dit gedrag wordt eerder sterker dan dat het minder wordt. Omdat Sams moeder zelden op het schoolplein komt, besluit de juf een keer bij Sam en haar moeder langs te gaan. 

Sams moeder is blij met het bezoek en vertelt open hoe ze zich voelt en hoe het gaat thuis. Sam woont met haar moeder en haar broertje in een huis vlakbij school. Na school loopt Sam vaak alleen naar huis; soms komt haar moeder haar halen, maar vaak ook niet. Sams moeder heeft het zwaar. De vader van Sam komt vaker niet dan wel opdagen en ze staat er dus grotendeels alleen voor. Ze heeft een klein baantje en kan het financieel net rondbreien. Naast fysieke klachten heeft ze ook last van depressieve klachten. Op de dagen dat ze zich niet goed voelt, ligt ze veel op de bank. Sam is een zelfstandig meisje waar haar moeder weinig omkijken naar heeft. Na school pakt ze wat te eten en te drinken en gaat spelen. Soms kookt Sams moeder en eten ze samen aan tafel, maar als ze ziek is, lukt dat niet. Sam pakt dan een boterham of een koek of iets anders waar ze zin in heeft en in huis is. Als zij wat te eten pakt, staat haar broertje er vaak meteen bij om ook wat te vragen. Natuurlijk geeft ze hem dan ook wat te eten. Als Sam verdrietig is of zich pijn heeft gedaan, lost ze het zelf op of ze gaat – als dat mag – bij haar moeder op de bank liggen. Afspreken met vriendjes of vriendinnetjes doet Sam niet veel. Ze lijkt zich thuis alleen goed te vermaken. Over Sam maakt haar moeder zich niet veel zorgen. Ze vindt Sam een verantwoordelijk meisje, dat heel goed haar eigen boontjes kan doppen. Als ze zich niet fit voelt, heeft ze weinig omkijken naar Sam. Over Sams broertje maakt ze zich meer zorgen. Hij is pas drie jaar, maar het is een klein driftkikkertje. Als het hem niet zint, slaat hij er meteen bovenop. Hij lijkt geen rekening te kunnen houden met anderen. 

Eenzaam

De juf hoort het verhaal van Sams moeder en ze ziet haar worsteling. Ze houdt heel veel van haar kinderen, maar door haar fysieke en psychische gezondheid kan ze nu niet voor hen zorgen op de manier die ze zou willen. De juf sluit het gesprek af met de suggestie dat Sams moeder contact opneemt met een hulpverlener die zowel haar als haar kids kunnen helpen. 

De zelfstandigheid van Sam blijkt in wezen een overlevingsstrategie te zijn

Op de terugweg naar huis realiseert de juf zich dat Sam zich op school net zo gedraagt als thuis: ze dopt haar eigen boontjes, ze houdt geen rekening met anderen en lijkt ook geen vertrouwen te hebben in de sturing van anderen. Dit is hoe Sam thuis leert om te (over)leven. Sam zorgt vaak voor haar eigen eten en drinken; als haar iets niet lukt, of ze heeft ergens last van, is er vaak niemand die haar daarbij helpt of troost. Logisch eigenlijk dat ze op school ook zo doet. Ze weet niet beter. 

Basisvertrouwen

De zelfstandigheid van Sam blijkt in wezen een overlevingsstrategie te zijn. Dankzij de ‘bemoeienis’ van de juf van Sam kan er iets ten positieve veranderen. Een veilig gehecht kind leert dat zijn gevoel er toe doet en kan daardoor ook op die manier reageren naar anderen. Een veilig gehecht kind kan gemakkelijker gezag van anderen kunnen aanvaarden. En dat is positief; ook al klinkt dat misschien raar in onze cultuur die ‘autonomie’ zo belangrijk vindt. Gezag aanvaarden betekent niet dat je een mak lammetje bent. In een samenleving kun je niet alles alleen doen; je zult op anderen moeten vertrouwen en je tot op bepaalde hoogte voegen naar afspraken en regels van anderen. Een veilig gehecht kindje heeft geleerd dat de mensen om hem heen te vertrouwen zijn. En dat regels die er zijn redelijk zijn en hem geen kwaad doen.

Dit basisvertrouwen leert een kindje in de eerste jaren van zijn leven en dit heeft een sterke invloed op hoe het zich gedraagt in zijn verdere leven. Daarom is het zo belangrijk voor ons allemaal om te investeren in de eerste relaties. In het gezin van Sam zien we dat het basisvertrouwen beschadigd is, doordat Sams ouders op verschillende manieren tekortschieten in de zorg. Door omstandigheden kan de taak van het opvoeden te groot zijn geworden. Als we investeren om ouders als die van Sam te helpen hun problemen te overwinnen, kunnen zij er weer voor hun kinderen zijn.

“It takes a village to raise a child”. Dit is zo waar, maar we zijn dat in onze maatschappij zo ontzettend vergeten. We leggen die verantwoordelijkheid steeds meer en steeds beperkter bij “het kleine kerngezin” in plaats van bij de hele omgeving. Het vraagt moed om een ander te helpen en ook om een ander toe te laten als het niet vanzelf gaat. Laten we moedig zijn.

Femke van Roozendaal is psycholoog en lactatiekundige en heeft haar eigen lactatiekundigepraktijk. Voor meer informatie over Femke kun je kijken op haar website.

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Column: Weer een kaarsje op de taart

Column: Weer een kaarsje op de taart

De laatste maand van zoonlief als vierjarige is alweer aangebroken. En dan betekent dat het niet lang meer duurt voordat hij officieel leerplichtig wordt. Geen vakanties buiten de vakantieperioden om, geen smokkeldaagjes, gewoon dagelijks verplicht naar school.Wat is...

Column: Als ik groot ben, word ik een meisje

Column: Als ik groot ben, word ik een meisje

Wat wil je worden als je later groot bent? Die vraag wordt hier doorgaans gesteld omdat de antwoorden zo heerlijk om te horen zijn. Van vuilnisophaler tot lampenmaker, van brandweerman tot hijskraanmeneer. Ook luidt het antwoord zo nu en dan: "Als ik later groot ben...

Kolven buitenshuis – het kan echt overal!

Kolven buitenshuis – het kan echt overal!

Kolven buitenshuis. Er is iets geks mee aan de hand: het vinden van een plekje om te kolven is een ware zoektocht, en toch kan  het uiteindelijk overal. De redactie heeft zelf allerlei kolfsessies meegemaakt, dus wij vroegen aan onze lezers: ‘Wat is de gekste plek...

Goede voornemens: elke dag opnieuw

Goede voornemens: elke dag opnieuw

Het nieuwe jaar start met een fikse verkoudheid, een flink portie slaapgebrek en twee kinderen die elkaar voortdurend in de haren vliegen. Met mijn laatste restje energie probeer ik een meer vreedzame speelsituatie te creëren. Ik ga op mijn knieën bij ze zitten en...

Langvoeden – gek of gewoon?

Langvoeden – gek of gewoon?

Ik ben op een verjaardagsfeest en de woonkamer zit vol gasten. Mijn zoon van 14 maanden is moe en klimt op mijn schoot. Ik weet wat er gaat komen en nog voordat hij een duik in mijn shirt kan nemen, probeer ik hem af te leiden. Dat lukt niet. Hij probeert toch een...

Jana werkt als freelancer met haar kinderen om zich heen

Jana werkt als freelancer met haar kinderen om zich heen

Beeldmaker Jana Boekholt werkt vanuit huis. Welke keuzes maakte ze om haar kinderen zonder opvang op te voeden, en toch balans in werk en zorg te houden? Hoe is jouw balans in werk en zorg? Ik werk als stylist en fotograaf voor verschillende tijdschriften en merken....

DOWNLOAD GRATIS EBOOK

Lees 'Zo bereid je je voor op je baby'. Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0