Seksuele opvoeding vanaf de babytijd

door Nelleke Bos

Praten over seksualiteit stellen we meestal best een tijdje uit. Met een baby of peuter valt er weinig te bepraten, toch? En hoe groter de kinderen worden, hoe gekker het eigenlijk wordt om met voorlichting te beginnen. Want wanneer en hoe voer je ‘het gesprek’ over bloemetjes en bijtjes?

Het gesprek

Het begint al hiermee: ‘het gesprek’ bestaat niet. Kinderen ontdekken de wereld om zich heen op honderden manieren, elke dag in kleine brokjes. Net als al het andere in het leven. We leren ze niet in één stevige sessie hoe ze hun bestek kunnen gebruiken. We vertellen ze niet één keer dat je de kat niet aan de staart mag trekken, dat je je schoenen aantrekt voor je naar buiten gaat of hoe we tanden poetsen. Welnee. Dit doen we elke dag opnieuw. Soms tot vervelens toe. Kinderen leren door herhaling, en door goed naar ons te kijken, meer nog dan naar onze woorden te luisteren.

Voor seksuele opvoeding is er geen andere manier, alleen voelen wij ons zelf wat ongemakkelijker bij dit stukje van de opvoeding. Logisch, maar niet nodig, vindt Naomi Dessaur, trainer en expert in het praten met kinderen over seksualiteit. Voorlichting dreigt soms een officieel verhaal te worden, maar laten we er juist iets casuals van maken dat altijd prima ter sprake kan komen.

‘Het gesprek’ bestaat niet

Wat vertel je?

Vaak denken we van onszelf dat we best vrij en open zijn, maar valt de praktijk een tikkeltje tegen. Stiekem komen we volgens Naomi vragen tegen, zoals: 

  • ‘Ik heb nooit seksuele opvoeding van mijn ouders gehad, waar begin ik?’
  • ‘Ik weet niet op welke leeftijd ik moet beginnen en met wat.’
  • ‘Maak ik mijn kind niet te wijs?’
  • ‘Maak ik mijn kind niet bang en pak ik het zorgeloos kind zijn niet af?’
  • ‘Bij sommige seksuele vragen weet ik echt niet hoe ik moet reageren.’
  • ‘Kinderen weten alles al via school en internet.’
  • ‘Kinderen vinden het stom om met hun ouders te praten over seksualiteit.’

Uitstellen

Soms bedenken we: ‘ik hoef niet per se uit mezelf dingen te vertellen. Mijn kind kan mij álles vragen.’ En al is dat waar, en is onze generatie een heel stuk openhartiger dan de generaties voor ons, toch helpen we onze kinderen door hen geregeld informatie te geven, ook al vragen ze er niet om. Voor je het weet komen ze thuis met wilde verhalen die op school rondgaan. 

Klinkt onnodig? Ik weet nog goed hoe mijn oudste op een dag uit school kwam met dikke paniek over kinderlokkers. In de klas maakten ze elkaar gek met het fenomeen enge-man-die-snoepjes-uitdeelt. Niemand van de kinderen had er ooit een gezien, laat staan begrepen waarom zo’n type je met snoepjes mee wou lokken. Op zo’n moment is het wel erg fijn als je al geregeld de leuke kanten hebt besproken van je lichaam en gevoelens, zodat ‘ongewenste seks’ niet jullie eerste hoofdstuk van voorlichting hoeft te zijn.

Te vroeg bestaat niet

Juist door tussen alle dagelijkse dingen door met seksualiteit bezig te zijn, wordt het thema voor je kind normaal. Bij het wassen, verschonen, helpen op het potje, de wc, tijdens het stoeien, voorlezen – allemaal geweldige momenten om iets extra’s mee te geven. Over van jezelf houden. Over ‘nee’ mogen zeggen als je geen kusje wil. Want hoe zit het met de verplichte begroetingen met opa’s en tantes? Hoeveel vrijheid mogen onze kinderen ervaren? Hoe kan je tienerdochter later helder aangeven wat ze wel en wat ze niet wil met haar lichaam, wanneer ze als peuter haar grenzen en haar wensen niet leert kennen? En hoe noem je al je lichaamsdelen eigenlijk? Seksualiteit staat niet los van de rest van het leven; het gaat juist overal doorheen, voor elke leeftijdsfase op een ander niveau. Van baby af aan.

Fotografie: Nina Olivari

Lees verder

Super om met je kind te lezen:

Nee! | Sanderijn van der Doef

Ik vind jou lief | Sanderijn van der Doef

Het vrolijke vagina-boekje | Dan Höjer

Het kleine piemelboek | Dan Höjer

Column: Lachen over seks

Column: Voorbillen

Begrenzen mag! (en móet soms)

Je kind is baas over zijn eigen lijf, dus ook over zijn kusjes

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Column: Groen haar

Column: Groen haar

‘Goh wat leuk!, is het een restje van de carnaval?’ De man wijst naar de haren van mijn dochter van 7. ‘Nou nee hoor, ze heeft gewoon groen haar,’ zeg ik hem. Vandaag heeft ze groen haar en vorige week was het roze. Waarom? Nou dat roze haar had een reden. Op school...

Column: Een jurk om in te dansen

Column: Een jurk om in te dansen

“Mama, mag ik ook een jurk?” “Tuurlijk jongen. Welke kleur moet-ie worden?” “Geel! Want geel is mijn lievelingskleur!” Zelf was ik zo’n kind dat tot en met de brugklas gewoon aantrok wat moeder meebracht uit de stad, maar mijn zoon is uit heel ander hout gesneden. Hij...

Wat is genderneutraal opvoeden nou weer?

Wat is genderneutraal opvoeden nou weer?

Als je zwanger bent, is de eerste vraag vaak: 'Weet je al wat het wordt?' Het geslacht van je kind lijkt in onze cultuur het belangrijkste onderdeel van het mensje in wording. Nogal beperkend. Genderneutraal is een term die je nu steeds vaker hoort. Er wordt...

Column: Een weeshuis in Albanië

Column: Een weeshuis in Albanië

Ja jongens, ze is mooi. Onze zoon is ook prachtig, met z’n bleke huidje vol sproeten, een volle bos rossig-blond haar en van die intense, chocoladebruine ogen. Ik hoor geregeld een compliment over zijn charmante voorkomen, maar er wordt ook graag met hem gekletst,...

Hoe praat je over leuke en niet-leuke geheimen?

Hoe praat je over leuke en niet-leuke geheimen?

Geheimen kunnen soms fijne spanning geven. Dat gevoel van jij-en-ik, wij weten hoe het zit. Maar geheimen kennen ook een donkere kant. Wanneer is het voor een kind leuk om een geheimpje te hebben, en wanneer wordt het een last? En hoe kunnen wij helpen om het...

0