In de huid van je stiefkind

door Gastauteur

Hoe is het nu eigenlijk om een stiefkind te zijn? Dat kun je misschien alleen écht weten als je het zelf bent geweest, maar empathisch vermogen kun je zeker ontwikkelen. Toevallig sprak ik deze week twee verschillende vrouwen die bewust geen kinderen wilden, omdat ze zo slecht behandeld waren door hun stiefmoeders. De een vertelde dat haar stiefmoeder de was van haar eigen dochters keurig streek en in de kast legde terwijl zij wél haar eigen was moest opruimen. Dat was voor haar een duidelijk en pijnlijk voorbeeld van hoe achtergesteld ze zich haar hele jeugd had gevoeld. 

 

Maar eerst wat feiten

Een aantal factoren zijn gedurende de laatste tien jaar enorm veranderd, met veel gevolgen voor stiefkinderen. Sinds 2009 is het verplicht om een ouderschapsplan te maken als je gaat scheiden, wat op zich natuurlijk mooi is en voor veel gescheiden ouders een basis vormt voor de rest van de opvoeding en omgang.  Maar als je al ruzie hebt, kan dit plan een doorlopende bron van steeds meer ruzie en problemen worden, omdat de afspraken niet nageleefd worden en een paar jaar later misschien wel onzinnig zijn. Daar komt nog bij dat het aantal co-ouderschappen massaal gestegen is. In 2000 leefden maar 5% van scheidingskinderen afwisselend bij hun vader en moeder. In december 2013 presenteerde Ed Spruijt van de universiteit van Utrecht nieuwe cijfers op het jaarlijks congres van Stichting Nieuw Gezin: tegenwoordig woont 26% de helft van de tijd bij de ene ouder en de andere helft bij de ander.

 

Van de ruim 400.000 stiefgezinnen die er zijn in Nederland heeft dus misschien wel een kwart van de kinderen te maken met inwonende stiefouders (de helft van de week bij vader en zijn nieuwe partner en bij hun moeder met haar nieuwe partner). Dit proces gaat niet zonder horten of stoten en al helemaal niet voor kinderen. Vaak vertalen kinderen hun nare gevoelens en onverwerkte geschiedenis in ongewenst gedrag. Dat kan voor jou als  ouder lastig te duiden zijn en daardoor reageer je misschien minder begripvol dan je zou willen.  Je echt proberen te verplaatsen in je stiefkind kan helpen.

 

Op de website van Stichting Villa Pinedo, onder leiding van Marsha Pinedo, lees ik het volgende:‘Nu is hij er altijd bij. Ik mis het om met mijn moeder alleen te zijn’,schrijft Linda, 14 jaar.‘(…) nu zit ze de hele dag commentaar op ons te geven, moet alles op haar manier’, zegt Machteld 14 jaar. 

Ik was afgelopen winter bij een van de hun workshops  waarin jongeren heel openhartig over hun ervaringen vertellen. Het was indrukwekkend. Kinderen geven aan zich achtergesteld of genegeerd te voelen en zijn jaloers, boos, bezorgd en/of verdrietig.

 

Kruip eens in de huid van je stiefkind

Wil je meedoen aan een experiment? Probeer jullie gezin dan eens vanuit het perspectief van je tienerstiefzoon of je peuterstiefdochtertje te zien. Stel je voor dat je dezelfde houding/lengte hebt als je stiefkind en dat je aan komt lopen.

Hoe zou het zijn om bij jou binnen te komen met je weekendtas en je knuffel of je favoriete gadgets onder de arm? Wat voor man of vrouw zie je in de deuropening – als hij of zij daar tenminste staat? Hoe kijkt die stiefouder, wat zegt en doet hij? Hoe kijkt die stiefouder naar jouw andere biologische ouder die achter je staat en jou net gebracht heeft; is het een blik van irritatie of zelfs walging? 

 

Loop zo eens in gedachten een hele dag door. Hoe word je eigenlijk behandeld door je stiefouder en je bio-ouder? En door je stiefbroer of halfzus? Hebben ze aandacht voor je? Kookt je stiefouder je lievelingsmaaltje voor je of dwingt zij je om je bord leeg te eten terwijl je dat eerder nooit hoefde? 


Probeer jullie gezin eens vanuit het perspectief van je stiefkind te zien 

Lisette Thooft beschrijft in een artikel ‘Tussen kind en nieuwe aanhang’ in de Volkskrant dat veel alleenstaande ouders opvoeden volgens het poldermodel. Dat wil zeggen onderhandelen, overleggen – en dat je dus naast elkaar staat en zeker niet tegenover elkaar. Ze schrijft: ‘“Hee, we waren toch vrienden”, kunnen de kinderen tegen hun ouder zeggen, en “onze belangen telden toch even zwaar als het jouwe?” “Waarom laat je ineens die vreemdeling binnen waar jij alleen de lol van hebt en wij de nadelen?”’

 

Hoe zou je stiefkind antwoorden op deze vragen:

  1. Wat voelt en denkt je stiefouder over jou?
  2. Wat zijn de sterke kanten van je stiefouder?
  3. Waar kan zij/hij beter in worden?
  4. Wat doet je stiefouder als zij/hij ongeduldig of gestressed is?

 

Confronterend

Hoe kan het zo ver komen dat je als volwassene vergeet hoe kwetsbaar een kind is? Het kan voor een stiefouder bijzonder confronterend zijn als een stiefkind hem of haar negeert, brutaal is of anderszins ongewenst gedrag vertoont. Het is heel begrijpelijk dat je meegaat in een naar soort dans van actie en reactieen je dezelfde pasjes neemt en uit je slof schiet of dat je je juist helemaal terugtrekt. Ook kun je zo opgaan in je verliefdheid dat je de kinderen simpelweg niet meer ziet of genoeg aandacht geeft.

 

Toch kun je leren niet reactief te reageren, maar om bewust te kiezen om vanuit je sterke, volwassene ik op te treden en met respect naar je stiefkind te kijken. En proberen te begrijpen wat er onder dat eventuele lastige gedrag zou kunnen zitten. Jij bent tenslotte de volwassene en jij bent ook degene die verantwoordelijk is voor jouw eigen emotionele bagage.

 

Dan nog dit: een fijne band opbouwen is niet altijd haalbaar, er zijn ook nog verschillen in karakter en interesse die misschien niet te overbruggen zijn. Maar als je vriendelijk en respectvol omgaat met je stiefkinderen geef je wel het goede voorbeeld. Dat zijn waarden die je ze immers mee wilt geven, of niet soms?

Gastauteur Annette van der Maarel weet alles van samengestelde gezinnen en biedt coaching.

Meer lezen?

 Bonusouders | Jesper Juul | ISBN 9789058772053

 Aan alle gescheiden ouders | Marsha Pinedo & Petra Vollinga | ISBN 9789400503656 

Villapinedo.nl

Boekentips

Word lid

In onze fijne online community verbind je met gelijkgestemden

Verder lezen

Opgevoed door een softie? Nee joh, warm nest!

Opgevoed door een softie? Nee joh, warm nest!

Hoe is het om opgevoed te zijn door een zachte ouder? Zo vroegen we ons af. Ingrid Bakker vertelt haar verhaal. De verhalen van Ingrid en andere zacht opgevoede mensen vind je ook in de nieuwste papieren editie van Kiind, ZACHT.   Ons gezin bestond uit vijf kinderen...

Recensie: Geld, Gezin & Geluk: over consuminderen

Recensie: Geld, Gezin & Geluk: over consuminderen

Consuminderen (vrijwillig of noodgedwongen) is meestal een besluit van de volwassenen binnen een gezin. Economisch gezien heel logisch, maar praktisch gezien helemaal niet zo voor de hand liggend. Kinderen hebben niet alleen vaak prachtige creatieve ideeën, het is ook...

Interview Het kind in jezelf: Jobbeke de Jong

Interview Het kind in jezelf: Jobbeke de Jong

Jobbeke de Jong is systemisch organisatieadviseur en (team)coach. Ze groeide op in Bergen op Zoom, Nieuw-Zeeland en Rosmalen. Van de drie kinderen die haar ouders kregen is zij de eerste. Tegenwoordig woont ze in Bussum met haar man, twee dochters en een zoon. Andries...

Nieuw is niet nodig

Nieuw is niet nodig

Kinderen kosten geld. Daar kunnen ze zelf niets aan doen. Dat is een feit. Ze groeien snel uit kleding of er komen vlekken en gaten in de kleren. Ze willen iets te spelen hebben, maar alles nieuw kopen is behoorlijk prijzig. Maar… moet het per se nieuw zijn? Of is...

De hardheid van mijn stem

De hardheid van mijn stem

Toen ik laatst boos was op mijn zoontje, zei hij tegen me: “Mama, je hebt een harde stem”. Ik merkte dat dat inderdaad waar was en dat ik niet verbonden was met mijn hart, want anders zou mijn stem veel liefdevoller zijn. Mijn zoontje is gevoelig voor de hardheid van...

‘Je ouders hebben je snoep opgegeten’-grap is stom

‘Je ouders hebben je snoep opgegeten’-grap is stom

Ik hóu van humor. Ik heb grappenmakers onder mijn beste vrienden. Maar sommige grapjes zijn gewoon niet leuk.  3FM gaf de opdracht: ‘Zeg tegen je kind dat je al het Sint-Maartensnoep hebt opgegeten en film de reactie.’ Je kon nog iets...

DOWNLOAD GRATIS EBOOK

Lees 'Zo bereid je je voor op je baby'. Je ontvangt meteen onze zinnige nieuwsbrief (waarvoor je je uiteraard op ieder moment kunt uitschrijven)

Het is gelukt, we gaan een mail naar je typen! (check ook je spamfolder)

0