Tips van een thuisonderwijzer

De komende drie weken zijn alle ouders een beetje thuisonderwijsouders. Ook voor ouders die al thuisonderwijs geven, zoals wij, is het een vreemde tijd zonder clubjes, cursussen en workshops. Misschien valt het je niet per se zwaar en vind je het leuk om er meer uit te halen. Hier een paar tips daarvoor.

Tip 1: Sta stil bij de situatie

Het voelde in het begin een beetje als een soort zombie Apocalyps met het bijbehorende akelige gevoel, zeker in combinatie met de lege winkels en korte lontjes die ik hier en daar zag. Gelukkig zijn er altijd mensen die mooie dingen doen en daar focus ik me op. Daar hebben we het hier thuis ook samen over. En dat is ook gelijk mijn eerste tip: focus eerst op je kind(eren) en hoe hij (een hij kan ook een zij zijn, dat spreekt voor zich) zich voelt. Heeft hij vragen? Is hij bezorgd? Daarbij stilstaan heeft nu de prioriteit. Dat leren komt wel. Neem de tijd om erover te praten en zoek als dat nodig is samen informatie op. Op het Jeugdjournaal van afgelopen zondag bijvoorbeeld, konden kinderen vragen stellen aan een expert. Fijn om samen terug te kijken als je kind veel vragen heeft.

Weet je niet hoe je zo’n gesprek aan moet gaan? Eva Bronsveld geeft tips over het brengen van lichtheid in zwaar nieuws

Tip 2: Kinderen leren van het leven

Zoals onderwijscriticus Peter Gray stelt: Kinderen leren vanzelf wel.  Als thuisonderwijzer kan ik dit beamen. Zelfs als we niet bewust bezig zijn met onderwijs borrelen vragen op, worden er verbanden gelegd, leerervaringen uitgewerkt in spel of informatie opgezogen via boeken, luisterboeken, films of documentaires. Een van mijn lievelingsmomenten is wanneer mijn zoon plotseling bepaalde verbanden legt, kwartjes vallen en een inzicht ineens glashelder wordt. En dat gebeurt op de meest gekke momenten. Vaak juist buiten schooltijd.

Tip 3: Leg de lat laag

Omdat kinderen vanzelf al zoveel leren, is het niet nodig om uitgebreide leerplannen te maken. Tenzij jullie dat allebei fijn vinden, dan wel natuurlijk. Een eenvoudig dagschema kan wel prettig zijn als houvast en om lamlendigheid tegen te gaan. Dat kan zo simpel zijn als een voorleesmoment, knutseltijd, even lekker naar buiten, werken in de tuin, oma bellen en samen een lunch maken. Maar denk ook aan vrij spelen, lummeltijd en ruimte voor beweging. En voel je niet schuldig als het scherm lang aan staat. We roeien met de riemen die we hebben.

Onthoud dat kinderen in de zomervakantie ook niet naar school gaan en toch ontzettend veel leren, internaliseren en de lesstof een plekje geven. Dat gaat nu ook gewoon door. Natuurlijk wel met het grote verschil dat je nu een stuk minder bewegingsvrijheid hebt. Dat vraagt nog meer van je creativiteit. Wees daarom ook niet te streng voor jezelf. Thuisonderwijzers groeien in het geven van onderwijs in de loop der jaren en jij wordt er nu plotseling mee geconfronteerd. Sommige dagen zullen beter gaan dan andere. Dat hoort erbij.

Je hebt nog weken voor de boeg, dus heb het vooral samen fijn

Tip 4: Zet de relatie voorop

Deze situatie is uniek en ligt buiten jouw invloedssfeer. Zet de relatie die je met je kind hebt daarom voorop en houd het leuk. Zoek samen iets uit waar je kind meer over wil weten en verdiep je daarin, in plaats van dat je opgelegd werk doet waar je allebei niet blij van wordt. Je hebt nog weken voor de boeg, dus heb het vooral samen fijn. Leren kan zo simpel zijn als samen een knikkerbaan maken van karton, boeken lezen over de lente, een documentaire kijken over het heelal of leren fotograferen door het gewoon te doen.

Tip 5: Think outside the box

Buiten de kaders denken, dat bedoel ik op heel veel manieren. Zo hoef je geen les te geven aan een bureau, maar kan dat ook gewoon op de bank, in de tuin of waar je maar wilt. Je kunt zelfs de vakken loslaten. Want in veel activiteiten die je met je kind doet, komen vakken vanzelf aan bod. Tijdens het voorlezen verrijk je hun woordenschat. Laat ze jou voorlezen, schrijf een brief aan opa, chat met vriendjes uit de klas, reken de hoeveelheden uit die je nodig hebt voor het bakken van muffins en doe spelletjes waarbij taal en rekenen aan bod komen.

Wat bij ons het beste werkt is projecten doen

Werk samen in de tuin en kijk hoe een bij nectar verzamelt en wat er allemaal onder een steen leeft. Pak er een bodemdiertjes-zoekkaart en een vergrootglas bij, teken insecten of bloemen na en beleef het vak biologie in de praktijk. De mogelijkheden zijn eindeloos, want leren gebeurt overal, de hele tijd.

Tip 6: Werk met projecten

Wat bij ons het beste werkt is projecten doen. En die bedenkt mijn zoon zelf, want dan is hij per definitie geïnteresseerd en dus gemotiveerd. Dat scheelt al de helft. Ook fijn aan projecten is dat je er helemaal voor kunt gaan en je kunt verliezen in een onderwerp. Betrek er zoveel mogelijk leermiddelen bij als kan. Kinderen hebben daar zelf vaak de allerbeste ideeën over. Maar denk ook aan ‘experts’ uit je omgeving die je kunt bellen of Skypen.

Zo hadden wij ooit een kikkerproject. Hiervoor haalden we kikkerdril in huis dat we observeerden en fotografeerden, we tekenden de groeistadia na, lazen over kikkers, keken films (ook animatie) over kikkers, luisterden naar verschillende soorten gekwaak, kleiden een kikker, deden proefjes over wat nou zo handig is aan zwemvliezen, speelden met een sensorybox met daarin groene gelatine en speelgoedkikkertjes en sloten af met het vastleggen van alle informatie op een groot vel stevig groen papier.

Wat hij, als kers op de taart, vervolgens presenteerde bij een kleutermiddag van Natuurmonumenten. Dat laatste kan nu natuurlijk niet, maar presenteren aan opa en oma via videobellen kan misschien wel? In de cursus ‘Wekenlang cocoonen met je kinderen’ geef ik uitgebreid tips over het doen van projecten.

We zijn samen

Hoewel het natuurlijk enorm heftig is om ineens geconfronteerd te worden met scholen die dicht zijn, voelt het voor mij ook verbindend dat we nu met zijn allen (een beetje) thuisonderwijs geven. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje en dat is uniek. Het betekent ook dat je niet alleen bent. Dus deel informatie, tips en ervaringen uit met mensen in je omgeving. Laat je kinderen videobellen met familie en vriendjes. Stuur elkaar post en bel opa en oma wat vaker op. Samen staan we sterk!

Kun je wel wat inspiratie gebruiken? We maakten de cursus ‘Wekenlang cocoonen met je kinderen’. De eerste tips zijn af, dus je kunt direct beginnen. Bestel het hier.