Hoe zorg je dat je kinderen stoppen met schreeuwen? Niet met een beloningssysteem. Oh nee. Sla de betere opvoedliteratuur [1] er maar op na: dat is funest voor de intrinsieke motivatie van je kind. Voor zijn natuurlijke drang tot sociaal gedrag. Daarnaast heeft belonen iets denigrerends, zoals een dreumes een sticker geven als hij op een potje piest [2].
Lees ook: Zo werkt babyzindelijkheidscommunicatie
Ik wilde vanuit mijn tenen liefdevol opvoeden
En zo gebeurde het dat ik mezelf op een ochtend hoorde roepen: ‘Wie de hele dag niet schreeuwt, krijgt een snoepje met heel veel suiker en kleurstoffen erin.’
Gewonnen!
De jongens vonden het wel wat. Zeker een seconde of tien was het rustig. Ik liep verheugd naar de keuken. En toen begon Jep ineens hartverscheurend te krijsen. Ik keek op uit mijn illusie en zag Luka met dreigende vuist boven zijn kleine broer uittorenen. Jep op zijn beurt schreeuwde het uit van angst voor die vuist. ‘WTF?! We zouden toch niet meer…? We hadden toch afgesproken dat…?’ Luka trok zijn schouders op: ‘Hoorde je dat? Ha, ha. Jep heeft geschreeuwd, dus ik heb gewonnen. Mag ik nu mijn snoepje?’
Wat bleek: mijn slimme zevenjarige had een tactiek bedacht om dit wedstrijdje te winnen. Ineens ging het niet meer over vriendelijk met elkaar omgaan, over rust in huis of luisteren naar elkaar. Integendeel: mijn plan werkte competitie in de hand, machtsmisbruik en onvriendelijkheid. En herrie.
‘Told you so,’ hoorde ik in gedachten de opvoedgoeroes honen (hoewel dat natuurlijk heel pedagogisch onverantwoord van ze zou zijn).
Lees ook: Vier manieren van opvoeden die niet werken
Ik besloot een andere tactiek: voorleven. In opvoedboek nummer zoveel [3] las ik zelfs een zinvolle manier om dat te doen. En wel met een…beloningssysteem. Want als ik mezelf zou laten belonen voor elke keer dat ik mijn zelfbeheersing niet verloor, zou ik aan mijn kinderen voorleven dat het heus wel mogelijk was om rustig te blijven. Daarbij zou het goed zijn voor mijn zelfvertrouwen als ik merkte dat het me lukte. En voor de kinderen was het heel tastbaar om op deze manier samen met mama te werken aan een aangenamere sfeer in huis. En wat betreft die intrinsieke motivatie: dat zat bij mij toch wel goed, ik wilde vanuit mijn tenen liefdevol en empathisch opvoeden, dus ik hoefde niet bang te zijn dat ik alleen nog maar voor die beloning mijn best zou doen.
Jezelf belonen?
En zo kwam het dat ik een paar dagen later een soort zelfgeknutselde adventkalender aan de muur hing, waarop mijn kinderen een zelfgeknipte hartjes-sticker konden plakken voor elke dag dat mama niet geschreeuwd had.
Ik verdiende zeker drie dagen lang stickers
En weet je wat? Het werkte. Ik werd kalmer. En ik leerde dat ik dus best wel een geduldige moeder kon zijn, ook al schreeuwden mijn kinderen er vooralsnog geen centimeter minder om. Ik verdiende zeker drie dagen lang stickers. Totdat er op dag vier iets gebeurde – iets met stress en op tijd op school zijn en nu even niet meer LEGO bouwen – en ik tegen Luka bulderde dat hij nu ein-de-lijk zijn kl*teschoenen aan moest trekken. Grrr.
Welverdiend
Die avond stonden mijn zoons aan elkaar te sjorren bij de kalender. Ruzie. Over wie de sticker voor mama mocht plakken. ‘Ik ben aan de beurt!’ ‘Echt niet, ik!’ ‘Ho eens even,’ kwam ik tussenbeide, ‘ik heb vandaag helemaal geen sticker verdiend. Ik heb vanmorgen toch geschreeuwd?’ Het was even stil. En toen pruilde Luka: ‘Welles! Je mag wel een sticker!’ Hij begon te huilen.
Ik probeerde hem uit te leggen dat het niet om de beloning ging, maar dat ik mijn geduld verloor. Dat ik had gescholden en geschreeuwd. Niet het goede voorbeeld. Dat dat plakplaatje me een worst zou wezen, maar dat ik gewoon een beetje gezelligheid wilde in ons huis. Het waren woorden tegen dove lieve jongensoren. Luka schudde zijn hoofd. ‘Ik wil je gewoon blij maken, mama. Ik doe het toch.’
Mijn zoon wrikte zich los van mijn schoot en plakte doelbewust het hartje op de juiste plaats.
Nee, ik geloof nog steeds niet in beloningssystemen. Maar inmiddels wel een beetje meer in mezelf en mijn kinderen.
[1] Jürgen Peeters | Kinderen zijn geen puppy’s
[2] Laurie Bauke | Je baby op het potje
[3] Laura Markham | Ontspannen ouders, blije kinderen
